Norway’s “Climate Election” Is a Warning for the Rest of Europe

Following last week’s general election in Norway, the centre-right government will step down, replaced by a left-wing coalition. Climate policy was an important feature of the campaign, but if this was indeed the first “climate election”, the results are disappointing. The end of oil remains beyond the political horizon, and there are important lessons for environmental activists and politicians about society’s reactions to the proclaimed state of climate emergency.

The social democratic Labour Party has won a plurality of 26.3 per cent, translating to 48 out of 169 seats in the Norwegian parliament – Storting. Labour’s chairman, Jonas Gahr Støre, will now try to form a government, and his most likely coalition partners are the agrarian Centre Party, and the Socialist Left (member of the Nordic Green Left Alliance), with 28 and 13 seats respectively. Although the result was hailed as a victory of the Left, the coalition’s 89 seat majority is slim, and Labour has actually lost a seat and 1.1 per cent of support since the 2017 election.  

The election was not so much a triumph of the Left as a defeat of the Right. The ruling Conservative party led by the incumbent prime minister Erna Solberg lost nine seats, and the populist right-wing Progress Party a further seven, while the Christian Democrats sunk below the electoral threshold (they keep three seats) and only the Liberal party, a centrist force with one of the strongest environmental agendas in the Storting, managed to hold on to its eight seats.

Add to this the historic result for the far-left Red Party (eight seats) and the Greens tripling their parliamentary presence (albeit from a mere one seat before) and you might see the unusually fragmented parliament, with as many as 10 parties, as great news for Norway’s climate ambition.

Well, think again.

Norway’s parliamentary election campaign was widely proclaimed as a “climate vote”. Indeed, the question of oil and gas phase out and emissions reductions was dominant, and all parties were forced to take a stance. Some – notably the Greens, Socialist Left and Liberals – made cutting emissions part of their main promise to the voters. Others, that is the climate-sceptic Progress Party, as well as the openly denialist fringe i.e., the Capitalist Party and the Democrats, made opposing the climate folly their central platform.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Touching a nerve

However, the important political shifts took place in between these two extremes. The agrarian Centre won many of the Progress Party voters but has also adopted an important chunk of the populist agenda. This includes a reluctance to commit to any ambitious climate policy that might impact the rural electorate’s lifestyle. What that entails for environmental policy is evidenced by a controversy that occurred in 2020. When the World Wide Fund for Nature (WWF) began a campaign to protect Norway’s minuscule wolf population, this caused a backlash in several farming and shepherd regions, a consumer boycott of a clothing company that supported WWF, and a regional boycott of an annual charity fundraiser organised by the national TV – where WWF was a partner. The fact that the Centre Party caters for those same constituencies, has some in the climate movement worry about their power in the new government.

Meanwhile, even though both the Conservatives and Labour now talk a lot about their commitment to mitigating climate change, their policy proposals are almost identical, and include indefinite protection of the domestic oil and gas sector from any “radical” moves that might harm its interests.

So, if we have really witnessed the first democratic election held under the looming threat of the apparent climate crisis, the results are worrying. The two most pro-environmental parties, Greens and Liberals, managed to secure merely 11 out of 169 seats in the parliament. Overall, parties supporting an accelerated transition away from Norway’s reliance on oil and gas barely gathered 20 per cent of the vote. Despite their increased visibility in the media and a surge in membership, the Green Party was not able to cross the 4-per-cent electoral threshold to gain a share of the proportionally distributed seats. Its 3.9 per cent result is a disappointment not just for the party leadership, but for all sympathetic observers.

If we have really witnessed the first democratic election held under the looming threat of the apparent climate crisis, the results are worrying.

Instead, faced with increased pressure on decarbonisation and the proliferation of the climate crisis rhetoric, the public opted for either openly climate-sceptic parties or a mainstream whose response position on climate policy can be characterised as “yes, but…”. 64 per cent of the ballots were cast for parties that neither explicitly question the need to act on climate change, nor intend to actually take costly steps in that direction.

To be fair, Norway is a hard case for political environmentalism. Unlike most European countries, it is not dependent on fossil fuels for its domestic electricity production, which is based primarily on hydropower. This also means that there is no low hanging fruit of domestic emissions reductions in the Norwegian case, and reductions have to be achieved closer to the individual citizen – in household heating, transportation etc. Meanwhile, the production of oil and gas at the Norwegian Continental Shelf makes a significant share of Norwegian CO2 emissions, and Norwegian hydrocarbons, exported and burned elsewhere, can contribute with as much as 500 million tons of CO2 per year, according to Friends of the Earth Norway. Unfortunately, the petroleum industry also makes an even more significant contribution to the Norwegian economy and welfare: some 18 per cent of GDP and 62 per cent of total Norwegian exports in 2018.

This makes ambitious climate policy immediately controversial, and oil phase out a taboo. A recent policy change introducing new and higher road tolls, aimed at pushing some cars out of Norwegian cities and incentivising a switch to electric vehicles, public transport, and bicycles, has spawned a country-wide protest movement which mobilised new constituencies. The climate-sceptic Facebook group, pompously named the “Popular uprising against the climate hysteria” has over 160,000 members in a country of 5.3 million, while the counter-initiative (“Popular uprising against the popular uprising against climate hysteria”) counts only some 120,000. This social media civil war continues. When in August this year, environmental organisations launched a “Climate roar 2021” initiative, a joint online roaring “challenge” in response to the newly published IPCC report, the supporters of Norway’s oil and gas sector quickly established an “Oil roar” group that gathered 200,000 supporters in mere four days.

Norwegian hydrocarbons, exported and burned elsewhere, can contribute with as much as 500 million tons of CO2 per year.

The next phase of climate politics

As the energy transition across Europe enters a new phase, this is a warning for climate activists and green-leaning politicians in other countries. We should brace ourselves for new forms and directions of political resistance to increased climate policy ambitions. They will no longer be only the good old climate denialist folk, and they will not be the “usual suspects” among the populist and far-right. Instead, the biggest challenge for meeting the Paris Agreement’s targets and reaching carbon neutrality might come from the centre-left, who traditionally and justifiably puts labour’s interests first. Societies are likely to emphasise “just” over “transition” in a “just transition”, opting for slower pace, moderation, and economic guarantees. Faced with such concerns about livelihood, the “climate crisis” rhetoric can turn out to be counterproductive.

As tensions grow and the political debate fires up, larger parts of the electorate may opt for safer, more stable, and “rational” policies. At the same time, observers of global climate politics, like Michael E. Mann in his recent The New Climate War suggest that as the world continues on a pathway to 3 degrees warming, delay is the new denial.

Labour politicians boast about their commitment to tackling the climate challenge, while ridiculing what they see as unconstructive radicalism of the Greens or the Reds. Closely tied to the country’s largest trade union confederation (over a half of Norway’s workforce is unionised), even the most visibly pro-climate among them tend to adopt the oil industry’s internal viewpoint as the objective one. In a mindset where oil and gas are part of the solution to the climate crisis, no wonder there is no talk of a phase out even by 2050.

Societies are likely to emphasise “just” over “transition” in a “just transition”, opting for slower pace, moderation, and economic guarantees.

However, there are important tensions over the future of oil even within the Labour Party itself, and in the new coalition Labour will have to negotiate with the strongly pro-climate Socialist Left, and brace for hard bashing from the left (Reds) and centre (Greens and Liberals).

The first policy issue on the way to an eventual transition away from oil and gas is that of new exploration licenses in the North, Norwegian and Barents Seas. Labour mainstream and Centre Party want to continue granting them, arguing that only an industry that continues to develop will have the momentum to transform towards green alternatives. The Socialist Left, as well as the Greens, Reds and Liberals want an immediate stop. They lack a majority, but a faction within Labour opting for that solution, as well as Socialist Left’s leverage as a swing voter in the coalition can play a role.

But there are also climate policy repercussions beyond the future of Norwegian petroleum. Those hoping for Norway’s contribution to the European energy transition through market integration, increased interconnectivity, and the role as a potential “green battery” will most likely be bitterly disappointed too. If Centre and the Socialist Left disagree on oil, they agree on a strongly Eurosceptic position, and hostility towards increased power imports and exports. There is also a visible consensus among most parties that onshore wind energy in Norway must be limited or stopped altogether. This is unfortunate, as Norway’s contribution to continent-wide decarbonisation through its renewable potential could be more significant than any domestic emissions reductions likely to occur in the short and medium term.

Affordable Housing is a Human Right

The pandemic has exposed how weak our housing systems are and how poorly they provide for the most marginalised communities. But the response from governments so far has been weak. Leilani Farha, former UN special rapporteur on the right to housing, explains the roots of the current housing crisis, the initiatives helping to alleviate it, and why housing needs to be recognised as a fundamental human right.

Green European Journal: The Covid-19 pandemic is now in its second year. How have the lockdowns, curfews, and economic challenges of this period affected the homeless population?

Leilani Farha: On the one hand, some governments could see quite clearly that the World Health Organization’s prescription to stay home, practice social distancing, and wash your hands was not going to be possible for a population living on the streets. Governments who understood that moved quickly, some of them – like the UK – took steps to ensure that people living in homelessness had access to some kind of shelter, such as in airports or hotels. Several cities took similar measures, including Los Angeles, Toronto, Vancouver, and Paris. Elsewhere, as in France for example, homeless people were penalised and harassed for being on the streets.

Housing homeless people in hotels was fine at the beginning of the pandemic when we all optimistically though that it wouldn’t last several years. But housing people in hotels in the long term is obviously not viable. Now, the leases of these hotels are expiring and people living in homelessness are being left to go back to shelters.

Another problem was that shelters themselves had to close or downsize because of distancing rules. Shelters are often packed with bunk beds so, in the context of the pandemic, many found that the safety concerns cut capacity to a third, leaving some homeless people with nowhere to go.

Did some governments take effective and sufficient measures?

Some governments did take interesting steps, but more around evictions and rental arrears. Several governments imposed a moratorium on evictions. Germany, for example, has a generous two-year period in which you can pay back your arrears. In Greece, people who could show that they couldn’t pay their rent because of the pandemic or pandemic-related economic loss could apply for a subsidy.

But what I would have hoped to see was a more overarching recognition by governments that housing is fundamental to human life and health and that there is a housing crisis that the pandemic exposed. There should be calls for government responses to that, and housing should be a greater part of the debate about Covid-19 recovery measures.

I would have hoped to see a more overarching recognition by governments that housing is fundamental to human life and health and that there is a housing crisis the pandemic exposed.

Which demographics are most vulnerable to homelessness? Some statistics show, for example, that men are more likely to be homeless than women, or that people of colour are more likely to be homeless than white people.

I do not accept that women are less vulnerable than men, given that women have much higher poverty rates in most countries. Especially single mothers. Women’s earning power is much lower than that of men in most societies, and when relationships break down, women are often at risk of living in poverty and homelessness. They do not show up in the homelessness statistics because women will do almost anything they can to avoid entering the public system unless they are leaving violence and go to an emergency shelter. Women generally try to go to friends and family first. But rest assured, everywhere I go, women are experiencing homelessness.

Of course, LGBTQ people are very susceptible to homelessness because of violence within the family home and they also experience discrimination in the housing market. Migrants and refugees are also vulnerable, as many governments refuse to care for these communities. Especially in North America, many people with disabilities end up on the streets.

It is estimated that worldwide 150 million people are homeless, and about 1.6 billion (more than 20 per cent of the world’s population) lack adequate housing. What are the main factors behind this growth of homelessness worldwide?

Most governments would like to think that homelessness is somehow a result of drug addiction, laziness, psycho-social disability, or a general sense of criminality. But that is not the case. Homelessness is something that governments help to create. Ultimately, because governments do not treat housing as a human right and do not ensure adequate, affordable housing for everyone, we see homelessness.

If you look at the Global South, urbanisation for sure has had a hand in this trend. Cities are the engines of the economy. Up until the pandemic, people were driven to the city from rural areas to make a living and survive. In the cities of the Global South, wages are often low and, since governments do not look at housing as a human right, people often end up in informal settlements. Informal settlements are treated as illegal and the people living there are often evicted into homelessness.

Because governments do not treat housing as a human right and do not ensure adequate, affordable housing for everyone, we see homelessness.

What about the Global North?

In the Global North, rents are escalating dramatically, especially since the global financial crisis of 2008. One reason among many for this is the financialisation of housing. Housing is increasingly treated as a financial instrument and a tool to accumulate capital and make profits. As a result of escalating rents, people find themselves living in poor, overcrowded accommodation and often risk eviction. What happens to people when a landlord wants to “renovate” and increase the rent? People often find themselves living in their cars, or with friends. In Europe, add to that the migrant and refugee situation. With migrant flows and not enough adequate housing, the result is an increase in homelessness.

If governments were to take seriously that housing is a human right, our housing systems might look entirely different. The decisions made by governments about whether or not to invite in foreign or even domestic investors, pension funds, and insurance companies to invest in housing, or whether to allow Airbnb and other short-term platforms to dominate the housing landscape, could lead to very different outcomes. The supply of social housing and tenant protections would look different, because we would know that tenants need to be protected from eviction so that they do not fall into homelessness.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

When did the financialisation of housing become a serious problem?

It is a relatively new phenomenon that was triggered as a result of the global financial crisis. This crisis should have been called the global housing crisis. Predatory lending allowed people to take out loans that they could not afford in order to buy homes. Thousands and thousands of loans became what we call “bad loans” because people just could not make their monthly payments. As a result, the banks started to lose their security and there was a real risk they would fall.

So, governments decided to save the banks and one of the main actors that helped them do it were private equity firms. Private equity firms are firms that take money from pension funds, insurance companies, and ultra-high net worth individuals and invest it. During the crisis, those private equity firms went in and bought the debt and they bought it cheap; they bought these loans for a fraction of the original value in the knowledge that people were going to need to rent, because so many had lost their homes. So they rushed in and purchased in one transaction tens of thousands of single family homes, and they turned those into rentals. It was a whole model of dealing with residential real estate.

Next, they turned their eye to multi-family dwellings. In the midst of this crisis, Spain and Ireland, for example, had a lot of cheap assets available in the form of homes: apartment buildings, multi units, social housing, and so on. Governments were scared and city governments needed to finance themselves, so they opened themselves to these actors.

When I talk about the financialisation of housing, I mean very specifically when housing is used as a place to park, grow, leverage, or hide capital. I am not talking about the family who buys a country home in the south of France. That may be some form of financialisation but it is not my main concern. The business model is to buy, renovate, and raise the rent. Since the global financial crisis, the amount of investor-owned housing in Europe has increased by 700 per cent. This is huge.

Platforms made it even more problematic because many landlords in touristic cities like Paris, Barcelona, Madrid, and Lisbon saw that renting their apartment on a nightly basis on Airbnb, booking.com, or VRBO made many times that what they would be making from long-term tenants.

Since the global financial crisis, the amount of investor-owned housing in Europe has increased by 700 per cent.

In Berlin, there was an effort late last year to create a ceiling for rents. In many cases, it cut rent for tenants by a quarter. But the measure was found unconstitutional and abolished. What do you think about rent caps?

I fully supported the rent cap that Berliners were fighting for, and I think it is really unfortunate that it fell at the constitutional court. It is a popular idea and many tenants are organising around rent caps. Podemos in Spain have proposed maximum rents and California has seen referendums on rent control.

In many countries, rents cannot legally be raised by more than a certain amount. In some jurisdictions in Canada, guidelines for rent increases are normally set at the rate of inflation. But the problem is that these actors know how to get around legislation.

In many jurisdictions, rent control does not protect empty units so landlords figure out how to get a unit empty and then increase the rent as much as they want. Coming back to the business model of financialisation, investors look for what they call “undervalued properties” to find a chance to squeeze more profit out of every square meter.

More than ever, I am seeing tenants arguing for rent caps and rent freezes. In Denmark, the Social Democrat housing minister drafted legislation for new ownership preventing any rent increases for five years, even if the new owner renovates. It has put a real brake on private equity moving in.

Have the approaches of governments towards homelessness changed in recent years?

There isn’t a single global trend, but I would say that people living in homelessness are still often treated as criminals, as encroachers, as trespassers. It manifests differently in different countries.

I can go to Nigeria, France, and California, and find people living in homelessness. In Nigeria, they are rounded up by the police and given a fine. In France, migrants and refugees who do not manage to get asylum are forced deeper underground, occupying abandoned buildings, or maybe living in a forest. In California, people living under a bridge are swept away by police and security forces with nowhere else to go. Hungary is the most obvious example in Europe where the authorities have taken an extremely hard law-and-order approach towards homeless people.

That being said, in some countries there is growing recognition that people living in homelessness need houses and social support. Finland, for example, has made a bold move towards zero homelessness by trying to figure out the structural causes of homelessness and recognising that people living in homelessness should be housed and should only be in shelters for a short period of time. Then if they need support for housing to be successful, the authorities provide it. The movement towards zero homelessness or the “housing first” approach has also gained prominence in North America. A small town in Canada called Medicine Hat has just declared what they call “functional zero homelessness”: they are not preventing the causes of homelessness, but they are dealing with people who are homeless very quickly.

In some parts of the Global South, people who are homeless will establish informal settlements and often governments turn a blind eye. This avoids criminalising these people, but often residents lack the services that they need to survive – like access to water and sanitation, or electricity. When people pitch a tent under a bridge or create an informal settlement or put up a wood structure in a park, it has to be understood as a human rights claim. That is a person saying “I have the right to housing. And if no one’s going to help me, I’m going to do it myself.” This changes the nature of how we understand homelessness and people occupying public spaces. Those people are trying to survive, which is a human right.

When people pitch a tent under a bridge or create an informal settlement or put up a wood structure in a park, it has to be understood as a human rights claim.

How do you see the supply of social housing?

Traditionally, parts of Europe have had the highest rates of social housing, but part of this system is under threat. When I visited France as a UN Special Rapporteur, one of the recommendations I made was to revisit the 2018 act reforming housing. This policy incentivises the sale of parts of the country’s social housing stock. We saw this trend under Margaret Thatcher in the UK: social housing was sold to the people who were living in it. It was seen as a good thing for the people who went from being renters to owners, but it undermined the stock and supply of social housing. If you have such a policy, you have to constantly build new units. But the neoliberal economic agenda that took hold across countries around the world from the 1980s and well into the 2000s did not promote new social housing. Some outliers like Vienna and Finland continue to invest in social housing and the pandemic has exposed how weak our housing systems are and how poorly they provide for the most marginalised communities. But it’s too early to talk about a return to social housing.

You say that housing is not treated as a human right by governments. How can governments be forced to act on housing? What could progressive forces like the Greens do to make this happen?

Change normally comes from the ground. People living in homelessness and tenants need to start articulating their claims and their situations as a human rights situation. The global housing crisis is a human rights crisis and governments have already ratified international law that commits them to recognising and implementing housing as a human right. Political commitments like the Sustainable Development Goals state that by 2030 everyone should have access to adequate, affordable, and secure housing. Then, it is up to individuals and political parties to hold governments accountable.

The Greens are often operating in coalition or in opposition and can use that position to move forward the right to housing. They could push for legislation, at national or regional levels, that recognises the right to housing or breathes life into the constitutional recognition of the right to housing. They could also propose reforms to laws and policies that undermine the right to housing, and regulate the actors and sectors driving the financialisation of housing.

Uzvratimo udarac jer nemamo kuda

Nakon što je izgubila posao novinarke u Turskoj zbog otvorene kritike sve nedemokratskijeg režima, spisateljka Ece Temelkuran je krenula upozoriti one iz drugih zemljama o znakovima sve prisutnijeg autoritarizma. Iako se zraci svjetlosti naziru, ona ističe da su mnoge zapadne demokratije na klimavim nogama dok se politika generalno kreće udesno. Put natrag je dug i zahtijeva od građana da povrate svoje dostojanstvo i ponovo otkriju vjeru u sebe, svoje demokratije i jedni u druge.

Beatris Vajt: U svojoj knjizi Kako ostati bez domovine ste dijagnozirali oblik savremenog autoritarizma koji ne ide skupa sa tenkovima već koji malo po malo napreduje. Koje su glavne karakteristike ovog fenomena? Kako se on danas najupečatljivije oličava u Evropi?

Ece Temelkuran: Ova knjiga, pomalo ironično, napisana je kao priručnik za potencijalne diktatore ali takođe daje i uvid u ono što bi se moglo dogoditi u Evropi. Ona je zapravo poziv na globalnu solidarnost, opet uglavnom upućen evropskim zemljama i Americi jer zemlje poput Indije, Turske i Pakistana zapravo znaju sve o tom izluđujućem procesu demokratske zemlje koja klizi niz nizbrdicu ka autoritarnoj politici. Zapadne zemlje već dugo demokratiju uzimaju zdravo za gotovo. Imaju previše povjerenja u svoje institucije i svoju takozvanu demokratsku kulturu.

Glavna poruka knjige je da je autoritarizam globalni fenomen i da ti autoritarni lideri uče jedni od drugih. Tu se ne vide uniforme već smiješne frizure Borisa Džonsona i Donalda Trampa. Ljudi su prilično zbunjeni kada se ovo identifikuje kao fašizam. Ipak, to bismo trebali nazvati fašizmom a ne populizmom ili autoritarizmom. Ljudi često misle da je sa krajem drugog svjetskog rata fašizam potpuno zbrisan u Evropi. U stvari, pobijeđen je samo na bojnom polju. Veoma mali broj zemalja, sa izuzetkom Njemačke, se suočio sa sopstvenom istorijom fašizma.

Pokušala sam da izdam upozorenje i podstaknem ova društva na akciju, jer mi u zemljama poput Turske smo jednostavno iscrpljeni. Autoritarizam se ne odnosi samo na politiku, on stvara i moralnu korupciju i narušava osnovni konsenzus u društvima. Još uvijek nam je potrebna izdržljivost zabrinutih opozicionih masa Zapada. Knjiga je pokušaj da se pronađe zajednički jezik ili zajednička priča kako bismo se zajedno mogli suprotstaviti ovom novom obliku fašizma. Ljudi iz samo jedne zemlje ga ne mogu pobijediti. Zahtjeva globalnu solidarnost.

Lideri poput Redžepa Tajipa Erdogana i Donalda Trampa su vješti u prisvajanju retorike demokratije a u suštini, samo njihove pobjede su istinski demokratski ishodi. Šta su pomislili oni koji brane demokratska načela od autoritaraca kada su otkrili da su i ta sama načela uzurpirana?

To o čemu pričaju nije potpuno pogrešno. Da, ovi ljudi pobjeđuju na izborima, pobjeđuju na glasačkim kutijama, ali ovo samo ilustruje krizu predstavljanja koju trenutno doživljavamo. Već dugo vremena je demokratija svedena samo na glasačke kutije. Kampanja za zaustavljanje invazije na Irak 2003. godine bila je upečatljiv primjer. Ulice su bile prepune ljudi koji su govorili ne ratu, a njihove vođe su ipak krenule.

Prije dvije godine, kada je knjiga izašla sa upozorenjem o tome šta će se vjerovatno dogoditi mnogi su je odbacili govoreći da je u pitanju izuzetak. Ali, ljudi iz Velike Britanije, Francuske, Njemačke i SAD-a joj se sada vraćaju. Ovo pokazuje kako su u roku od dvije godine sve ove institucije, sve te takozvane zrele demokratije, počele da gube vjeru u sebe. Ovo se događa izuzetno brzo, ravno ispred naših očiju.

Proces se može uočiti i kada pogledamo unazad, skroz pred kraj 70-ih kada su Margaret Tačer i Ronald Regan izjavili da „nema alternative“. Nakon toga, a posebno nakon hladnog rata, demokratija je postala nešto administrativno, nešto o čemu bi neko drugi trebao brinuti umjesto vas. Vođenje države se vrtilo oko brojeva, brojeva koji pričaju sa drugim brojevima. Ljudi su ispali iz računice. Šta ljudi rade kada nema alternative? Nastavljaju sa svojim životima. To se od njih očekivalo. Ali to se nije dogodilo slučajno. Kako vojnim udarom u Turskoj, tako i Tačerovim i Reganovim ratovanjem protiv sindikata, ljevica je potisnuta u svakoj zemlji.

„Moramo se suočiti sa činjenicom da se cjelokupna politička sfera pomjerila udesno.“

Moramo se suočiti sa činjenicom da se cjelokupna politika sfera pomjerila udesno. Bez progresivnih elemenata u politici i društvu, nema kontrole i ravnoteže između morala i politike. Bez prave demokratije koja uključuje društvenu pravdu, nađete se u situaciji u kojoj svako može biti samoproglašeni „pravi demokrata“.

Preduslov za ovu vrstu demokratije, koja je i dalje naše trenutno stanje, su apolitizovane mase. Zato se proizvodi idealni građanina koji izbjegava politiku, koji misli da se demokratija odnosi samo na glasačku kutiju, da je politika identiteta sve što je važno, da je sloboda samo stvar pojedinca itd. Rezultat umanjenja svih ovih koncepata su ljudi koji misle da će, ako se riješe Evropske unije (posebno u Velikoj Britaniji), biti slobodni i da će biti „sjajni“. Ova paradigma se zadržala i dan danas. Ljudi žele da zanemare period u istoriji kada je desničarska politika narasla toliko dominantnom da je bila postala naše prirodno stanje. Istovremeno se odigrava i nekoliko drugih kriza kao što su kriza kapitalizma, kriza demokratije, klimatska kriza i tako dalje, a svi ti strahovi mogu biti ispolitizovani i mobilizovani od strane desničarskih populističkih vođa kad ljudi nemaju realan, opipljiv izbor.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Ipak i danas ima ljudi na ulicama, na primjer prodemokratski pokreti u Hong Kongu, Rusiji, Bjelorusiji i Mjanmaru. Na zapadu takođe gdje naročito mladi ljudi zahtijevaju društvenu, rasnu i ekološku pravdu. Kako vidite ove pokrete?

Široka je raznolikost među tim pokretima u smislu ljudi na ulicama i njihovih zahtjeva, njihovog porijekla i jezika. Ipak, ja vidim globalno zajedništvo. Svi oni traže ljudsko dostojanstvo na nekoliko različitih načina. To je dio odgovora na krizu predstavljanja i druge krize sa kojima se suočavamo. Postoji nešto što budi nadu u vezi sa ovim protestima i demonstracijama koji su se pojavili čak i za vrijeme pandemije. Širom svijeta, želja ljudi za dostojanstvom je jača čak i od njihovog straha od smrti. Ovo pokazuje da čovječanstvo još uvijek vjeruje u sebe. Nadam se da se sve ove demonstracije mogu solidarno održati jedna uz drugu pod zastavom ljudskog dostojanstva.

Ova nova generacija je toliko ljuta na prethodne generacije. Zašto i ne bi bili? Sve ove krize su im pale u krilo. Osjećaju kao da nemaju šta da izgube. Oni vide licemjerje, cinični su, sarkastični i ljuti. Ali i dalje pregovaraju, i dalje nešto žele i jasni su u tome šta to žele. Ako se ne saslušaju, sledeći talasi protesta neće biti tako elokventni.

Ljudi su na ulicama i u demokratijama koje nazaduju, posebno marginalizovane grupe poput žena čija su osnovna prava sada ugrožena. Kako vidite njihovu ulogu u pokretima otpora?

Nije slučajno da danas najoštriji otpor dolazi od ženskog pokreta. Kada se bukvalno borite za svoj život, najžešći ste. Ženama na zapadu bi ovo moglo zvučati daleko ali, razmislite o svemu što se promijenilo u proteklih nekoliko godina a što je ranije izgledalo nezamislivo.

Žene su kanarinci u rudniku uglja […] jer fašizam uvijek prvo napada žene […]

U zemljama poput Turske se vodi otvoreni rat protiv žena. Ali ovo je predvidljivo jer znamo da je mizoginija sekundant fašizmu. Kada pričamo o fašizmu žene su kao kanarinci u rudniku uglja. Ovo nije zbog toga što su njihovi politički i moralni senzori osjetljiviji od istih kod muškaraca već zato što fašizam uvijek prvo napada ženu a ovdje ne mislim samo na žene, već na sve žensko. Mislim da će fašizam biti uklonjen uklanjanjem mizoginije. To je na ženama i one postaju sve svjesnije širom svijeta. Po mom mišljenju jedina inspirativna stvar u politici danas su mladi ljudi i to pogotovo žene.

Protestni pokreti često razvijaju nove načine vođenja politike. Jedno od nasljeđa protesta u parku Gezi bile su narodne skupštine, formirane odozdo prema gore, koje su se pojavile kroz grad. Ima li znakova da bi se, kako društveni pokreti povećavaju svoju moć, konvencionalna politika mogla otvoriti nekoj od ovih praksi?

Da, mislim da politički establišment shvata da će, osim ako ne pozdravi ove pokrete, biti zastario i da će konačno prestati da postoji. Vidjeli smo da se novi politički organizmi pojavljuju iz pokreta u Hong Kongu, Istanbulu i Kairu ali, oni nisu kompatibilni sa trenutnom predstavničkom demokratijom.

Jedini izlaz iz ovog ćorsokaka je lokalna politika. Za interakciju sa ovim političkim pokretima su spremniji progresivni gradonačelnici, opštine i lokalni političari koji inače žele da pronađu nove načine vođenja politike. Da se Gezi protesti nisu dogodili Ekrem Imamoglu, kandidat opozicione RNS partije lijevog centra, ne bi ponovo pobijedio na ponovljenim izborima za gradonačelnika Istanbula 2019. godine. Ti ljudi su se organizovali i mobilisali sebe i druge da ponovo glasaju. Mislim da nas ovi politički pokreti uče kroz svoje postupke. Njihova odlučnost, tvrdoglavost i njihovi nestašluci ih čine toliko osvježavajućim da mogu osvježiti i naše političke institucije, ako su one otvorene za osvježavanje to jest.

Kako zeleni i progresivci mogu doprijeti van svojih krugova do šireg društva, izbjegavajući pritom vrstu populističke retorike i strategije koju su primjenjivali njihovi protivnici?

Živimo u dobu straha i raspadanja. Fašisti se igraju emocijama i monopolizuju ih u svom diskursu. Mislim da ljevica, uopšteno govoreći, a posebno zeleni, moraju razmišljati o svom političkom odnosu prema emocijama, kao i prema vrijednostima. Da prestanemo da se plašimo emocija i naučimo da ponovo razgovaramo sa ljudima, kao i da ponovo razgovaramo između sebe o temama kao što su ljubav, bijes, strah, pa čak i vjera. Šta je vjera za nas? U šta imamo vjere? Šta možemo kao ljevičari reći o ljubavi? Ili o ponosu? Vidim naviknutost na odstojanje od emocija u progresivnoj politici. Ipak, to je ono što novi politički organizmi pokušavaju učiniti. Pokušavaju izraziti svoje emocije. Zato su tako dinamični i potpuno različiti od institucionalizovane i trenutne politike.

Kao spisateljka istražujete složenost ljudske prirode i motiva. Kakvu ulogu fikcija može odigrati u promjeni naše politike i našeg društva i pomoći nam da razumijemo jedni druge?

Riječi, bile one političke ili nepolitičke, ne mijenjaju svijet. To mogu samo ljudi koji vjeruju u ove riječi. Stoga je nemoguće uporediti pisanje o politici sa pisanjem fikcije u smislu moralne težine našeg doprinosa svijetu. Ako mene pitate, moj roman Žene koje huču u čvorove bio je daleko politički transformativniji od Kako ostati bez domovine. Prednost fikcije je u tome što je priča kao priča, saosjećajniji i sveobuhvatniji oblik komunikacije. Čitaocu ili čitateljki je lakše prići naizgled apolitičnoj spisateljki. Onda, unutar područja fikcije, spisateljka može govoriti i o najkontraverznijim idejama i o istini u apsolutnom smislu.

Kao novinarka koja je stalno ukazivala na određena pitanja, često ste se suočavali sa onima koji stoje iza demokratskog pada Turske. Vaša nova knjiga Zajedno: deset izbora za bolju sadašnjost traži od čitalaca da izaberu vjeru u ljude sa kojima dijelimo ovu planetu. Šta biste savjetovali, kako da danas gradimo mostove? Na način što ćemo imati vjere jedni u druge?

Mislim da pitanje „kako graditi mostove?“ nije to koje bi trebali postaviti. Ponekad nema mostova. Politika nije samo mir i harmonija, već i sukob. Ipak, ovaj način razmišljanja smo izbacili iz naše političke sfere. Politički sistem ne voli sukobe, ne želi antagonizam. Za ovo je potrebno da ljudi vjeruju da nema alternative, da se više nema za šta boriti. Nismo ni primjetili a normalizovali smo ovu ideju. U nastojanju da preživimo izbacili smo riječ „borba“ iz svog rječnika. Prihvatili smo naš umanjeni prostor za postojanje. Ali, ako umjesto toga shvatimo da su nas pobijedili i da smo ljuti, to može biti polazna tačka s koje možemo nešto učiniti. Politika je, nažalost, borba. Bilo bi lijepo da ova borba samo uključuje riječi, ali ponekad to nije slučaj.

Zato se vraćam na ovaj poraz. Jednom kada ste pobijeđeni vi nekako legitimišete ili normalizujete poraz a zatim počnete da se pitate kako možemo graditi mostove. Pobijedićemo ih. Oni moraju biti zaustavljeni. Kako smo došli do toga da postavljamo pitanje o zajedničkom životu sa fašizmom? Ne, to je pogrešno pitanje! To su pitanja koja omogućavaju dominantnu ideologiju.

Մեջքով դեպի պատը: հետ բերելով պայքարը

Թուրքիայում ոչ ժողովրդավարական ռեժիմի հասցեին հնչեցվող քննադատությունից հետևանքով լրագրողի աշխատանքը կորցնելուց հետո գրող Էջ Թեմելկուրանը ձեռնամուխ եղավ այլ երկրներում գտնվողներին ահազանգել գաղտագողի մոտեցող ավտորիտարիզմի նշանների մասին: Թեև կան որոշ լույսի շողեր, նա զգուշացնում է, որ շատ արևմտյան ժողովրդավարություններ գտնվում են անկայուն հողի վրա, երբ քաղաքականությունը շարժվում է դեպի աջ (խոսքը գնում է քաղաքական աջ թևի մասին): Հետդարձի ճանապարհը երկար է և պահանջում է, որ քաղաքացիները վերականգնեն իրենց արժանապատվությունը և վերագտնեն հավատը իրենց, իրենց ժողովրդավարությունների և միմյանց նկատմամբ:

Բեատրիս Ուայթ. «Ինչպես կորցնել երկիրը» գրքում Դուք ախտորոշում եք ժամանակակից ավտորիտարիզմի մի ձև, որը աստիճանաբար ամրանում է: Որո՞նք են այս երևույթի հիմնական առանձնահատկությունները: Ինչպե՞ս է այն մարմնավորված այսօրվա Եվրոպայում:

Էջ Թեմելկուրան. Այս գիրքը, փոքր-ինչ հեգնանքով, գրված է որպես ձեռնարկ բռնապետերի համար: Բայց այն նաև ակնարկներ է տալիս այն մասին, թե ինչ կարող է տեղի ունենալ Եվրոպայում: Դա իրականում գլոբալ համերաշխության կոչ էր, բայց այն հիմնականում ուղղված էր եվրոպական երկրներին և ԱՄՆ -ին, քանի որ այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Հնդկաստանը, Թուրքիան և Պակիստանը, ամեն ինչ գիտեն ժողովրդավարական երկրի այս խելագար գործընթացի մասին, որը սահում է դեպի ավտորիտար քաղաքականություն: Սակայն արևմտյան երկրները վաղուց ժողովրդավարությունն ընդունում են որպես շնորհ: Նրանք չափազանց մեծ վստահություն ունեն իրենց հաստատությունների և այսպես կոչված «ժողովրդավարական» մշակույթի նկատմամբ:

Հիմնական ուղերձն այն է, որ ավտորիտարիզմը գլոբալ երևույթ է, և այդ ավտորիտար առաջնորդները սովորում են միմյանցից: Այն համազգեստ չի կրում, ավելի շուտ՝ զվարճալի սանրվածք ունի, ինչպես Բորիս Ժոնսոնը և Դոնալդ Թրամփը: Մարդիկ կտարակուսեն, եթե դա նույնականացվի ֆաշիզմի հետ: Բայց մենք դա կանվանենք ֆաշիզմ, այլ ոչ թե պոպուլիզմ կամ ավտորիտարիզմ: Մարդիկ հաճախ մտածում են, որ ֆաշիզմը Եվրոպայում ամբողջությամբ ջնջվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին: Փաստորեն, այն պարզապես պարտություն է կրել մարտի դաշտում: Բացի Գերմանիայից քիչ երկրներ են բախվել ֆաշիզմի հետ իրենց պատմության ընթացքում:

Ես փորձում էի նախազգուշացնել և դրդել այս հասարակություններին գործի անցնել, քանի որ Թուրքիայի նման երկրներում մենք սպառված ենք: Ավտորիտարիզմը միայն քաղաքականության մասին չէ, այն ստեղծում է բարոյական կոռուպցիա և խաթարում հասարակությունների ներսում հիմնական կոնսենսուսը: Մեզ դեռևս անհրաժեշտ է Արևմուտքում մտահոգ զանգվածների տոկունությունը: Խոսքը ընդհանուր լեզու գտնելու մասին է` ընդհանուր պատմույթ, այնպես որ մենք կարող ենք միասին հակադրվել ֆաշիզմի այս նոր ձևին: Այն չի կարող պարտվել միայն մեկ երկրի հասարակության կողմից: Դա պահանջում է գլոբալ համերաշխություն:

Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և Դոնալդ Թրամփի նման առաջնորդները հմտորեն տիրապետում են ժողովրդավարության հռետորաբանությանը. միայն նրանց հաղթանակներն են իսկապես ժողովրդավարական արդյունքներ: Ինչպե՞ս են դեմոկրատական սկզբունքները պաշտպանողները հասկանում, որ այս հասկացությունները հափշտակվել են:

Այն, ինչ նրանք ասում են, ամբողջովին սխալ չէ: Այո, նրանք հաղթում են ընտրություններում, նրանք հաղթում են քվեատուփի մոտ, բայց սա պարզապես ցույց է տալիս ներկայացուցչականության ներկայիս ճգնաժամը: Որովհետև երկար ժամանակ է, ինչ ժողովրդավարությունը վերածվել է քվեատուփերի: 2003 թվականին դեպի Իրաք ներխուժումը դադարեցնելու արշավը վառ օրինակ էր: Փողոցները լեփ-լեցուն էին պատերազմին ոչ ասող մարդկանցով, այնուամենայնիվ նրանց առաջնորդներն այդպես էլ առաջ գնացին:

Երբ գիրքը լույս տեսավ երկու տարի առաջ, իր նախազգուշացումներով այն մասին, թե ինչ է սպասվում ապագայում, շատերը այն անտեսեցին` բացառման սկզբունքով: Բայց հիմա մարդիկ տարբեր երկրներից, ինչպիսիք են Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան և ԱՄՆ -ը, վերադարձել են դրան: Սա ցույց է տալիս, թե ինչպես են երկու տարվա ընթացքում բոլոր այս հաստատությունները, այսպես կոչված հասուն ժողովրդավարությունները, սկսել են կորցնել իրենց նկատմամբ ունեցած հավատը: Դա տեղի է ունենում չափազանց արագ՝ մեր աչքի առաջ:

Գործընթացը գուցե ավելի խոր արմատներ ունի` 1970 -ականների վերջին, երբ Մարգարեթ Թետչերը և Ռոնալդ Ռեյգանը հայտարարեցին, թե «այլընտրանք չկա»: Դրանից հետո, հատկապես սառը պատերազմից հետո, ժողովրդավարությունը դարձավ վարչական մի բան, մի բան, որի մասին ուրիշը պետք է հոգա մեր փոխարեն: Երկրի ղեկավարումը արտահայտվում է թվերով. թվերը խոսում էին թվերի հետ: Մարդիկ այլևս չէին հաշվում: Եթե այլընտրանք չկա, ի՞նչ են անում մարդիկ: Նրանք շարունակում են իրենց կյանքը: Ահա թե ինչ էր սպասվում նրանց: Բայց դա պատահաբար տեղի չունեցավ: Ձախերը ճնշվեցին բոլոր երկրներում՝ լինի դա ռազմական հեղաշրջմամբ, ինչպես դա տեղի ունեցավ Թուրքիայում, թե այնպես, ինչպես Թետչերն ու Ռեյգանը պատերազմ սկսեցին արհմիությունների դեմ:

Ամբողջ քաղաքական ոլորտը գնում է աջ: Մենք պետք է դիմակայենք դրան:

Ամբողջ քաղաքական ոլորտը գնում է աջ: Մենք պետք է դիմակայենք դրան: Առանց առաջադեմ տարրերի քաղաքականության և հասարակության մեջ, բարոյականության և քաղաքականության առումով չկան զսպումներ և հավասարակշռություններ: Մեզ մնում է ապրել նեոլիբերալ քաղաքականության մուտանտ երեխայի հետ: Առանց իրական ժողովրդավարության, որը ներառում է սոցիալական արդարություն, դուք հայտնվում եք մի իրավիճակում, երբ բոլորը կարող են լինել ինքնահռչակ «իրական դեմոկրատ»:

Այս տեսակի «ժողովրդավարությունը», որը դեռևս մեր ներկայիս ժողովրդավարական վիճակն է, պահանջում է ապաքաղաքականացված զանգվածներ: Այսպիսով, նրանք արտադրում են իդեալական քաղաքացի, ով խուսափում է քաղաքականությունից, ով կարծում է, որ ժողովրդավարությունը միայն քվեատուփի մասին է, որ միայն կարևոր է անձնականը, և որ ազատությունը միայն անհատի խնդիրն է և այսպես շարունակ: Այս բոլոր հասկացությունների նվազման արդյունքն այն մարդիկ են, ովքեր կարծում են, որ եթե ազատվեն Եվրամիությունից (հատկապես Միացյալ Թագավորությունում), նրանք ազատ կլինեն, և նրանք «հզոր» կլինեն: Այս պարադիգմը շարունակվում է նաև այսօր: Բայց մարդիկ ցանկանում են անտեսել պատմության այն շրջանը, երբ Աջ քաղաքականությունը այնքան գերիշխող դարձավ, որ դարձավ մեր բնական վիճակը: Միաժամանակ մի քանի այլ ճգնաժամեր են ընթանում՝ կապիտալիզմի, ժողովրդավարության, կլիմայի և այլնի, և այդ մտավախությունները հեշտությամբ կարող են քաղաքականացվել և մոբիլիզացվել աջ պոպուլիստ առաջնորդների կողմից, եթե մարդիկ չունենան իրական, հիմնավոր ընտրություն:

Այնուամենայնիվ, այսօր դեռ մարդիկ կան փողոցներում. Օրինակ՝ Հոնկոնգի, Ռուսաստանի, Բելառուսի և Մյանմայի ժողովրդավարական շարժումները: Բայց Արևմուտքում ևս, հատկապես երիտասարդները պահանջում են սոցիալական, ռասայական և բնապահպանական արդարություն: Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ շարժումները:

Այս շարժումների մեջ մեծ բազմազանություն կա` փողոցում հայտնված մարդկանց և նրանց պահանջների, ծագման և լեզուների առումով: Բայց ես տեսնում եմ գլոբալ ընդհանրություն. նրանք բոլորը մարդկային արժանապատվություն են պահանջում՝ տարբեր ձևերով: Սա ներկայացուցչական ճգնաժամի և մեր առջև ծառացած այլ ճգնաժամերի պատասխանի մի մասն է: Շատ հուսադրող բան կա այս բողոքի ցույցերի և ակցիաների մեջ, որոնք ծագել են նույնիսկ համավարակի ժամանակ: Ամբողջ աշխարհում մարդկանց արժանապատվության ձգտումը նույնիսկ ավելի ուժեղ է, քան մահվան վախը: Սա ցույց է տալիս, որ մարդկությունը դեռևս որոշակի հավատ ունի իր հանդեպ: Հուսով եմ, որ այս բոլոր ցույցերը կարող են անցկացվել միմյանց համերաշխ՝ մարդկային արժանապատվության դրոշի ներքո:

Այս նոր սերունդը այնքան բարկացած է նախորդ սերունդների վրա: Ինչո՞ւ ոչ: Այս բոլոր ճգնաժամերը կոտրել են նրանց գլխին: Նրանք զգում են, որ կորցնելու բան չունեն: Նրանք տեսնում են կեղծավորությունը. նրանք ցինիկ են, սարկաստիկ են և զայրացած: Բայց նրանք դեռ բանակցում են. նրանք դեռ ինչ-որ բան են ուզում, և հստակ գիտեն, թե ինչ են ուզում: Եթե նրանց չլսեն, բողոքի հաջորդ ալիքները նույնքան խոսուն չեն լինի:

Մարդիկ փողոց են դուրս գալիս հետընթաց ժողովրդավարական երկրներում նույնպես, մասնավորապես՝ մարգինալացված խմբերում, որոնց հիմնարար իրավունքներն այժմ վտանգված են, օրինակ՝ կանայք: Ինչպե՞ս եք գնահատում նրանց դերը շարժումների մեջ:

Պատահական չէ, որ այսօրվա ամենաուժեղ դիմադրությունը գալիս է կանանց շարժումից: Երբ պայքարում ես քո կյանքի համար, բառացիորեն, ամենաբարդ պայքարն ես մղում: Սա կարող է հեռու խնդիր թվալ Արևմուտքի կանանց համար: Բայց մտածեք այն ամենի մասին, ինչ փոխվել է վերջին մի քանի տարիների ընթացքում, ինչը նախկինում աներևակայելի էր թվում:

Կանայք դեղձանիկներ են ածխի հանքավայրում […] որովհետև ֆաշիզմը միշտ առաջինը հարձակվում է կանանց վրա […]

Թուրքիայի նման երկրներում կանանց դեմ համատարած պատերազմ է ընթանում: Բայց սա կանխատեսելի է, քանի որ մենք գիտենք, որ միսոջինիզմը ֆաշիզմի թևն է: Կանայք դեղձանիկներ են ածխի հանքավայրում, երբ խոսքը վերաբերում է ֆաշիզմին: Ոչ թե այն պատճառով, որ նրանց քաղաքական և բարոյական սենսորներն ավելի զգայուն են, քան տղամարդկանցը, այլ որովհետև ֆաշիզմը միշտ առաջինը հարձակվում է կանանց վրա, և այստեղ ես խոսում եմ ոչ միայն ուղղակի կանանց մասին, այլև այն ամենի, ինչ կանացի է: Եվ ֆաշիզմը, կարծում եմ, կտապալվի միսոջինիզմի ապամոնտաժմամբ: Դա կանանց ձեռքերում է, և նրանք այժմ տեղյակ են դառնում այդ մասին ամբողջ աշխարհում: Իմ կարծիքով, այսօր քաղաքականության միակ ոգեշնչողը երիտասարդներն են, մասնավորապես՝ կանայք:

Բողոքական շարժումները հաճախ քաղաքականություն վարելու նոր ուղիներ են մշակում: Գեզի զբոսայգու բողոքի ցույցերի ժառանգություններից մեկը քաղաքում ծագած մարդկանց հավաքներն էին: Կա՞ն նշաններ, որ ավանդական քաղաքականությունը կարող է բացվել այդ գործելակերպի համար, քանի որ սոցիալական շարժումները ավելի ուժեղ են դառնում:

Այո, ես կարծում եմ, որ քաղաքական կառույցները գիտակցում են, որ եթե չընդունեն այս շարժումները, իրենք կդառնան հնացած, անցողիկ և, ի վերջո, մարած: Մենք տեսանք, որ նոր քաղաքական օրգանիզմներ են առաջացել Հոնկոնգի, Ստամբուլի և Կահիրեի շարժումներից հետո: Բայց դրանք համատեղելի չեն մեր ներկայիս ներկայացուցչական ժողովրդավարության հետ:

Այս փակուղուց դուրս գալու միակ ճանապարհը տեղական քաղաքականությունն է: Առաջադիմական քաղաքապետերը, քաղաքապետարանները և տեղական քաղաքական գործիչները, ովքեր ցանկանում են գտնել քաղաքականությամբ զբաղվելու նոր ուղիներ, ավելի պատրաստակամ են շփվել այդ քաղաքական շարժումների հետ: Եթե Գեզիի բողոքի ցույցերը չլինեին, [ձախ կենտրոնամետ ընդդիմության CHP- ի թեկնածու] Էքրեմ Իմամօղլուն կրկին չէր հաղթի, երբ Ստամբուլի քաղաքապետի ընտրությունները վերընտրվեին 2019 թվականին: Այդ մարդիկ էին, որ կազմակերպվեցին և մոբիլիզացվեցին իրենց և մյուսներին կրկին քվեարկելու համար: Կարծում եմ, որ այդ քաղաքական շարժումները մեզ համար լավ դաս են իրենց գործողություններով: Վճռականությունը, համառությունը և չարաճճիությունը, ինչը նրանց դարձնում է այդքան աշխույժ, կարող են թարմացնել մեր քաղաքական ինստիտուտները, եթե դրանք բաց են թարմացման համար:

Ինչպե՞ս կարող են Կանաչներն ու առաջադեմները իրենց շրջանակներից դուրս հասնել ավելի լայն հասարակությանը՝ խուսափելով իրենց հակառակորդների կողմից կիրառվող պոպուլիստական հռետորաբանությունից և ռազմավարություններից:

Մենք ապրում ենք վախի և կազմալուծման դարաշրջանում: Ֆաշիստները խաղում են զգացմունքների հետ և մենաշնորհում դրանք իրենց խոսքում: Կարծում եմ, որ Ձախերն ընդհանրապես, բայց հատկապես Կանաչները պետք է մտածեն զգացմունքների, ինչպես նաև արժեքների հետ քաղաքական փոխհարաբերությունների մասին: Չվախենալ զգացմունքներից և սովորել, թե ինչպես խոսել մարդկանց հետ կրկին, ինչպես նաև ինքներս մեզ հետ սիրո, զայրույթի, վախի և նույնիսկ հավատի մասին: Ի՞նչ է մեզ համար հավատքը: Ինչի՞ն ենք մենք հավատում: Ի՞նչ կարող ենք ասել սիրո մասին որպես Ձախ մարդիկ: Կամ հպարտության մասին: Ես տեսնում եմ առաջադեմ քաղաքականության շրջանակներում զգացմունքներից սովորած ճանապարհ: Այնուամենայնիվ, սա այն է, ինչ փորձում են անել նոր քաղաքական օրգանիզմները. նրանք փորձում են արտահայտել զգացմունքները: Ահա թե ինչու նրանք այդքան դինամիկ և այնքան տարբեր են ինստիտուցիոնալացված և կայացած քաղաքականությունից:

Որպես վիպագիր՝ Դուք ուսումնասիրում եք մարդկային էության և մոտիվների բարդությունը: Ի՞նչ դեր կարող է ունենալ գեղարվեստական գրականությունը մեր քաղաքականությունն ու հասարակությունը փոխելու և միմյանց հասկանալու հարցում:

Բառերը, լինեն դրանք քաղաքական, թե ոչ, չեն փոխում աշխարհը. միայն մարդիկ, ովքեր հավատում են այս խոսքերին, կարող են փոխել այն: Ուստի անհնար է համեմատել քաղաքականության մասին գրելը գեղարվեստական գրականության հետ՝ աշխարհում մեր ազդեցության բարոյական գնահատման առումով: Եթե ինձ հարցնեք, իմ «Կանայք, ովքեր փչում են հանգույցների վրա» վեպը, շատ ավելի քաղաքականապես ազդեցիկ է, քան «Ինչպես կորցնել երկիրը»: Գեղարվեստական գրականության առավելությունն այն է, որ պատմությունը հաղորդակցման ավելի կարեկցող և գրավիչ ձև է. ընթերցողն ավելի հեշտ է մոտենում ապաքաղաքական թվացող գրողին: Հետո, գեղարվեստական գրականության շրջանակներում, գրողը կարող է ազատ խոսել ամենահակասական գաղափարների և ճշմարտության մասին:

Որպես լրագրող, ով անընդհատ խնդիրներ է բարձրաձայնում, Դուք հաճախ բախվում եք Թուրքիայի ժողովրդավարական անկման հետևում կանգնածների հետ: Ձեր նոր գիրքը՝ «Համատեղ խնդրանքներ», ընթերցողին կոչ է անում հավատալ այն մարդկանց, ում հետ մենք կիսում ենք այս մոլորակը: Ինչպե՞ս եք կարծում՝ մենք այժմ կարո՞ղ ենք կամուրջներ կառուցել և հավատ ունենալ միմյանց նկատմամբ:

Կարծում եմ՝ «ինչպես կամուրջներ կառուցել» հարցը ճիշտ հարցադրում չէ: Երբեմն կամուրջներ չկան: Քաղաքականությունը միայն խաղաղություն և ներդաշնակություն չէ, այլ առճակատում: Այնուամենայնիվ, մենք մեր քաղաքական դաշտից վտարեցինք այս մտածելակերպը: Քաղաքական համակարգը չի սիրում առճակատում, չի ցանկանում հակադրություն: Ահա թե ինչու մարդիկ պետք է հավատան, որ այլընտրանք չկա. այլևս պայքարելու ոչինչ չկա: Առանց նույնիսկ նկատելու, մենք նորմալացրեցինք այս գաղափարը: Մենք պայքարը հանեցինք մեր բառապաշարից`գոյատևելու ձգտմամբ: Մենք ընդունեցինք մեր սեղմված տարածությունը գոյություն ունենալու համար: Բայց եթե մենք փոխարենը գիտակցենք, որ նրանք մեզ ծեծել են, և որ մենք բարկացած ենք, սա կարող է լինել ելակետ, որից կարելի է ինչ-որ բան սկսել: Քաղաքականությունը պայքարելու մասին է, ցավոք: Լավ կլիներ, որ այս մենամարտը ներառեր միայն բառեր, բայց երբեմն այդքանով չի սահմանափակվում:

Ահա թե ինչու ես վերադառնում եմ այս պարտությանը. պարտվելուց հետո դու ինչ-որ կերպ լեգիտիմացնում ես, նորմալացնում պարտությունը, և հետո սկսում ես հարցնել, թե ինչպես կարող ենք կամուրջներ կառուցել: Մենք հաղթելու ենք նրանց: Նրանք պետք է կանգնեցվեն: Ինչպե՞ս հասանք նրան, որ այս հարցը սկսեցինք տալ ֆաշիզմի հետ միասին ապրելու մասին: Ոչ, դա սխալ հարց է: Սրանք գերիշխող գաղափարախոսության սերմանած հարցերն են:

Загнанные в Угол: Начало Борьбы

Потеряв работу журналиста в Турции из-за откровенности критики все более недемократического режима, писательница Эдже Темелкуран намеревалась предупредить жителей других стран о признаках надвигающегося авторитаризма. Хоть и есть некоторые просветления, она предупреждает, что многие западные демократии стоят на шаткой почве, поскольку политика движется в правую сторону. Путь обратно долог и потребует от граждан вернуть своё достоинство и вновь обрести веру в себя, в свои демократии и друг в друга.

Беатрис Уайт: В своей книге «Как потерять страну» Вы диагностируете ту форму современного авторитаризма, которая не проявляется в танках, а, скорее, укрепляется постепенно. Каковы основные черты этого явления? Каким Вы видите его наиболее яркое воплощение в сегодняшней Европе?

Эдже Темелкуран: Эта книга, по иронии судьбы, написана как руководство для потенциальных диктаторов. Но он также дает представление о том, что может произойти в Европе. На самом деле это был призыв к глобальной солидарности, но в основном он был адресован европейским странам и Соединенным Штатам, потому что такие страны, как Индия, Турция и Пакистан, знают все об этом сводящем с ума процессе, когда демократическая страна скатывается по склону к авторитарной политике. Но западные страны давно воспринимают демократию как должное. Они слишком доверяют своим институтам и своей так называемой «демократической» культуре.

Главный посыл заключается в том, что авторитаризм — это глобальное явление, и эти авторитарные лидеры учатся друг у друга. Он приходит не в форме, а с забавными прическами, как у Бориса Джонсона и Дональда Трампа. Люди весьма озадачены, если это идентифицировать как фашизм. Но мы должны называть это фашизмом, а не популизмом или авторитаризмом. Часто думают, что к концу Второй мировой войны фашизм в Европе был полностью уничтожен. На самом деле его просто побили на поле боя. Немногие страны, кроме Германии, столкнулись с собственными историями фашизма.

Я пытался сделать предупреждение и побудить эти общества к действиям, потому что в таких странах, как Турция, мы устали. Авторитаризм касается не только политики – он порождает моральное разложение и подрывает основной консенсус в обществе. Нам все еще нужна стойкость противостоящих, озабоченных масс на Западе. Речь идет о попытках найти способ построить общий язык – общее повествование – чтобы мы могли вместе противостоять этой новой форме фашизма. Его не победить в одиночку народы одной страны. Это требует глобальной солидарности.

Такие лидеры, как Реджеп Тайип Эрдоган и Дональд Трамп, умеют использовать демократическую риторику: только их победы являются истинно демократическими результатами. Каким образом те, кто защищает демократические принципы от авторитарных властей, обнаружили, что даже те концепции, которые они защищают, были узурпированы?

То, что они говорят, не является однозначно неправильным. Да, они побеждают на выборах, они побеждают у урны для голосования, но это просто иллюстрирует кризис представительства, который мы сейчас переживаем. Потому что за долгое время демократия превратилась в урны для голосования. Кампания по прекращению вторжения в Ирак в 2003 году была ярким примером. Улицы были заполнены людьми, которые говорили «нет» войне, но их лидеры все равно пошли вперед.

Когда два года назад вышла книга с предупреждениями о том, что может произойти, многие отвергли ее из чувства исключительности. Но теперь люди из таких мест, как Великобритания, Франция, Германия и США вернулись в нее. Это показывает, как за два года все эти институты, все эти так называемые зрелые демократии начали терять веру в себя. Это происходит очень быстро, у нас на глазах.

Этот процесс можно проследить гораздо дальше – до конца 1970-х годов, когда Маргарет Тэтчер и Рональд Рейган заявили, что «альтернативы нет». После этого, особенно после холодной войны, демократия стала чем-то административным, чем-то, о чем за нас должен позаботиться кто-то другой. Управление страной связано с числами – числами, говорящими с числами. Люди больше не в счёт. Если нет альтернативы, что делают люди? Они живут своей жизнью. Этого от них и ждали. Но это произошло не случайно. Левые были подавлены в каждой стране, будь то военный переворот, как это произошло в Турции, или война Тэтчер и Рейгана (Thatcher and Reagan) с профсоюзами.

«Вся политическая сфера сместилась вправо. Мы должны противостоять этому.»

Вся политическая сфера сместилась вправо. Мы должны противостоять этому. Без прогрессивных элементов в политике и обществе не будет сдержек и противовесов с точки зрения морали и политики. Мы остались жить с ребенком-мутантом неолиберальной политики. Без реальной демократии, включающей социальную справедливость, вы окажетесь в ситуации, в которой каждый может быть самопровозглашенным «настоящим демократом.

Такая «демократия», которая все еще является нашим нынешним состоянием демократии, требует аполитизированных масс. Таким образом, они создают идеального гражданина, который избегает политики, того, кто думает, что демократия — это только избирательная урна, что политика идентичности — это все, что имеет значение, а свобода – это только вопрос отдельного человека и так далее. Результатом уменьшения всех этих концепций являются люди, которые думают, что, если они избавятся от Европейского Союза (особенно в Великобритании), они будут свободны, и они будут «великими». Эта парадигма сохраняется и сегодня. Но люди хотят игнорировать тот период в истории, когда политика правых стала настолько доминирующей, что стала нашим естественным состоянием. В то же время происходят несколько других кризисов кризисы капитализма, демократии, климата,

Тем не менее, сегодня на улицах все еще есть люди – например, продемократические движения в Гонконге, России, Беларуси и Мьянме. Так же и на Западе, где молодые люди особенно требуют социальной, расовой и экологической справедливости. Как Вы видите эти движения?

Эти движения очень разнообразны с точки зрения людей на улицах, их требований, происхождения и языков. Но я действительно вижу глобальную общность: все они просят человеческого достоинства по-разному. Это часть ответа на кризис представительства и другие кризисы, с которыми мы сталкиваемся. В этих протестах и ​​демонстрациях, возникших даже во время пандемии, есть что-то очень обнадеживающее. Во всем мире стремление людей к достоинству даже сильнее, чем их страх смерти. Это показывает, что человечество все еще верит в себя. Я надеюсь, что все эти демонстрации можно будет провести в знак солидарности друг с другом под знаменем человеческого достоинства.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Это новое поколение так злится на предыдущие поколения. Почему бы и нет? Все эти кризисы были у них на коленях. Они чувствуют, что им нечего терять. Они видят лицемерие; они циничны, саркастичны и злы. Но они все еще торгуются – все еще чего-то хотят, и они четко понимают, чего хотят. Однако, если к ним не прислушаться, следующие волны протеста не будут столь красноречивыми.Люди также выходят на улицы в отступающих от демократии демократиях, особенно в маргинализированных группах, чьи основные права сейчас находятся под угрозой, например, женщины. Какой Вы видите их роль в движениях сопротивления?

Не случайно, что сегодня самое энергичное сопротивление исходит от женского движения. Когда Вы боретесь за свою жизнь – буквально – Вы сражаетесь изо всех сил. Для женщин Запада это может показаться далекой проблемой. Но подумайте обо всём, что изменилось за последние несколько лет, что раньше казалось немыслимым.

Женщины — канарейки в угольной шахте […] ибо фашизм всегда в первую очередь атакует женщин […]

В таких странах, как Турция, с женщинами ведётся тотальная война. Но это предсказуемо, потому что мы знаем, что женоненавистничество есть ведомый фашизма. Когда дело доходит до фашизма, женщины — канарейки в угольной шахте. Это не потому, что их политические и моральные сенсоры более чувствительны, чем у мужчин, а потому, что фашизм всегда в первую очередь атакует женщин, и здесь я говорю не только о самих женщинах, но, скорее, обо всем женском. И я думаю, что фашизм будет побежден, разобрав женоненавистничество. Это зависит от женщин, и теперь они осознают это во всем мире. На мой взгляд, единственное, что вдохновляет сегодня в политике, — это молодые люди, особенно женщины.

Протестные движения часто разрабатывают новые способы ведения политики. Одним из наследий протестов в парке Гези стали массовые митинги людей снизу вверх по всему городу. Есть ли признаки того, что традиционная политика может открыться для некоторых из этих практик по мере того, как социальные движения увеличивают свою власть?

Да, я думаю, что политический истеблишмент понимает, что, если он не приветствует эти движения, он устареет, устареет и в конечном итоге прекратит своё существование. Мы видели, как новые политические организмы возникли из движений в Гонконге, Стамбуле и Каире. Но они несовместимы с нашей нынешней представительной демократией.

Единственный выход, который я вижу из этого тупика, – это местная политика. Прогрессивные мэры, муниципалитеты и местные политики, которые стремятся найти новые способы ведения политики, более охотно взаимодействуют с этими политическими движениями. Если бы протесты в Гези не произошли, Экрем Имамоглу (Ekrem İmamoğlu) не победил бы снова при повторных выборах мэра Стамбула в 2019 году. Именно эти люди организовали и мобилизовали себя и других для повторного голосования. Я думаю, что эти политические движения учат нас своими действиями. Решимость, упорство и озорство, которые делают их такими воодушевляющими, могут обновить наши политические институты – если они открыты для обновления.

Как зеленые и прогрессивные могут выйти за пределы своих кругов на более широкое общество, избегая при этом популистской риторики и стратегий, используемых их оппонентами?

Мы живем в эпоху страха и распада. Фашисты играют с эмоциями и монополизируют их в своем дискурсе. Я думаю, что левые в целом, и зеленые в частности, должны думать о своем политическом отношении к эмоциям, а также к ценностям. Чтобы перестать бояться эмоций и научиться снова разговаривать с людьми, а также между собой, о любви, гневе, страхе и даже вере. Что для нас вера? Во что мы верим? Что мы можем сказать о любви как левые? Или о гордости? Я вижу извлеченную дистанцию ​​от эмоций в прогрессивной политике. И все же это то, что пытаются делать новые политические организмы; они пытаются выразить эмоции. Вот почему они так динамичны и так сильно отличаются от институциональной и устоявшейся политики.

Как писательница, Вы исследуете сложность человеческой природы и мотивов. Какую роль может сыграть художественная литература в изменении нашей политики и нашего общества и в помощи нам в понимании друг друга?

Слова, политические или неполитические, не меняют мир; могут только люди, которые верят в эти слова. Поэтому невозможно сравнивать написание статей о политике с написанием художественной литературы с точки зрения морального суждения о нашем вкладе в мир. Если вы спросите меня, мой роман «Женщины, которые дуют на узлы» был гораздо более революционным с политической точки зрения, чем «Как потерять страну». Преимущество художественной литературы состоит в том, что рассказ — это более сострадательная и всеобъемлющая форма общения; читателю легче приблизиться к, казалось бы, аполитичному писателю. Затем, в сфере художественной литературы, писатель может говорить о самых противоречивых идеях и истине в абсолютном.

Как журналист, который постоянно высказывался, вы часто сталкивались с теми, кто стоит за упадком демократии в Турции. Ваша новая книга «Вместе» предлагает читателю выбрать веру в людей, с которыми мы живем на этой планете. Как бы Вы сказали, что теперь мы можем наводить мосты, чтобы верить друг в друга?

Я считаю, что вопрос «как налаживать мосты» – не самый правильный. Иногда мостов нет. Политика — это не только мир и согласие, это конфронтация. Тем не менее, мы изгнали такой образ мышления из нашей политической сферы. Политическая система не любит конфронтации, не хочет антагонизма. Вот почему люди должны верить, что альтернативы нет; больше не за что бороться. Даже не замечая, мы нормализовали эту идею. Мы убрали борьбу из нашего словаря, чтобы выжить. Мы приняли наше ограниченное пространство для существования. Но если вместо этого мы осознаем, что они избили нас, и что мы злимся, это может быть отправной точкой, с которой можно что-то сделать. К сожалению, политика — это борьба. Было бы хорошо, если бы в этой драке использовались только слова, но иногда это не так.

Вот почему я возвращаюсь к этому поражению; как только вы терпите поражение, вы каким-то образом узакониваете, нормализуете поражение, а затем начинаете спрашивать, как мы можем навести мосты. Мы собираемся победить их. Их нужно остановить. Как мы дошли до того, что задались вопросом о совместной жизни с фашизмом? Нет, это неверный вопрос! Это побуждающие вопросы господствующей идеологии.


Перевод: Дарья Смагина

После современности: гражданство за пределами национального государства?

Растёт количество людей, которые живут и работают за границей как неграждане, в то время как государства фильтруют и классифицируют жителей и их права все более усложнёнными методами. Что означает гражданство для миллионов людей в Европе, которые в той или иной форме являются мигрантами? Если демократия останется неизменной своему национальному шаблону, предстоящий путь 21-го века может оказаться путем исключения и лишения гражданских прав. Если, конечно, не попробовать переосмыслить гражданство.

Это 2074 год в постапокалиптической Европе, и организованная человеческая жизнь в том виде, в каком мы ее знаем, перестала существовать. Те, кто остался из европейского населения, разбросаны по континенту, проживая в различных сообществах или племенах. Такова постановка «Племен Европы», сериала Netflix 2021 года, который опирается на довольно распространенный в научной фантастике стереотип: человечество возвращается к своей досовременной форме после катастрофы. Будущее представляется как возвращение в прошлое. Для теоретика литературы Фредрика Джеймсона (Fredric Jameson) парадокс научной фантастики в отображении невообразимого будущего. Таким образом, функция будущего заключается в том, чтобы «не давать нам “образы” грядущего […], а, скорее, приукрашивать и реструктурировать опыт нашего собственного настоящего».

Племена Европы, обеспокоенные вопросами идентичности и принадлежности, групповой лояльности и разделённых пристрастий, говорят о настоящем. Речь идет о поисках [потерянного] сообщества, которого, согласно мнению социолога Зигмунта Баумана (Zygmunt Bauman),  нам всем не хватает во времена «великого разделения». Что примечательно, такое будущее не знает наций и, что более важно, национальных государств. Также нет никаких иных модернистских институтов, нет современных государств, граждан, никаких универсальных прав и так далее. Это мир после (или до) современности, в котором одновременно существуют различные исторические, социальные и политические формы, и где нет никаких следов современного, светского человеческого универсализма. Словом, сериал раскрывает нашу неспособность думать об универсальности прав за пределами национального государства.

Национальность = гражданство

Ученые Андреас Виммер и Нина Глик Шиллер (Andreas Wimmer and Nina Glick Schiller) утверждают, что национальные государства стали восприниматься как естественные социальные и политические формы современного мира: современность, как они выразились, «была заперта в железной клетке национализированных государств». То, что они называют «методологическим национализмом», раскрывает эту натурализацию национального государства в качестве мёртвой зоны современности. Понимание национальных государств и обществ как естественных объектов исследования и модели национального государства как единственно мыслимого способа организации политики привело к аналитическому разделению между «нацией» и «государством», а затем и «нацией» и «демократией». Таким образом, национальная структура современного государствообразования и демократизации стала невидимой. Следовательно, «нация» понималась как вопрос идентичности и принадлежности, а «государство» – как суверенная система правления на определённой территории. По этой причине, «национализм выступает силой, чуждой истории западного государственного строительства. Вместо этого он проецируется на других […] Западное государственное устройство было переосмыслено как вненациональный, гражданский, республиканский и либеральный опыт».

Современная нация – это «воображаемое сообщество» (“imagined community”), задуманное на языке, а не на крови. Сообщество, которое, хотя и было спроецировано в историю, было сознательным и преднамеренным политическим проектом. Явных национальных сообществ, которым бы естественно соответствовало национальное государство, никогда не было. Каждое из них подразумевалось строить, часто жестоко, в кропотливом процессе. Тем не менее, когда нация понималась как пространство для современного государства и демократии, ее постоянная роль в формировании политики включения и исключения была отложена. Сегодня это удобно забытое национальное обрамление вернулось с удвоенной силой. Возможно, в качестве фарса, но, тем не менее, смертельной силой.

Следуя предписанной западной модели, задача создания жизнеспособной национальной культуры стала естественным следствием модернизации. Таким образом, она. была скопирована всемирно во время деколонизации, а затем и в переходных процессах постсоциалистических стран. В своей книге “Нации и граждане в Югославии”, Игорь Штикс (Igor Štiks) выдвигает (этно-)национальное обрамление гражданства и демократии в ее подразделениях в качестве ключевого момента в распаде многонациональной федерации. В соответствии с западным путем в современность, то есть, в соответствии с переходом к либеральной демократии и рыночной экономике, нация воспринималась как единственная жизнеспособная основа для демократизации, а законы о гражданстве были представлены как одно из важных средств для её создания. Штикс считает, что почти во всех постюгославских государствах новое законодательство предлагало привилегированный статус членам национального большинства, независимо от их места проживания. Существенно же усложнялся процесс натурализации для тех, кто находился за пределами их места проживания.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Де-демократизация демократии

Режимы гражданства западных национальных государств выполняют аналогичную функцию. Главный парадокс сегодняшних либеральных демократий, по мнению философа Этьена Балибара (Étienne Balibar), заключается в том, что им необходимо одновременно «не высказывать открыто и утверждать» равенство между национальностью и гражданством. Зажатые между повсеместным транснациональным движением капитала и людей, с одной стороны, и национальными корнями своей легитимности, с другой, либеральные демократии используют сложные административные и принудительные механизмы, чтобы различать граждан и неграждан, желаемых и нежелательных, тех, кто принадлежит и тех, кто исключен, тех, кого можно «интегрировать», и те, кто останется отчужденными. Неудивительно, что национальные аспекты гражданства играют важную роль в этих процессах. Для натурализации и, следовательно, получения политических прав, необходимо доказать приверженность не только государству, но и нации. Это возможно сделать, например, изучив национальный язык и часто вынужденно отказавшись от собственного гражданства.

Национальное строительство, хотя и скрыто за бюрократическим языком, остаётся одним из центральных критериев, определяющих процесс натурализации. В конце концов, в большинстве европейских государств jus sanguinis, передача статуса гражданства “по крови” от родителей к детям является основной практикой.

Однако интенсивная глобализация последних 30 лет поставила под сомнение стабильность, по общему мнению, автаркического национального государства, объединявшего граждан, суверенные народы и нации, тогда как приход неолиберальной рациональности ослабил узы между членами национальной группы. За последнее десятилетие доля «неграждан» значительно выросла по всей Европе, в частности, на Мальте (с 5,3 до 20,1 процента), Австрии (с 11,8 до 16,6 процента), Исландии (с 6,7 до 13,6 процента). процентов), Германии (от 9,4 процента до 12,5 процента) и Ирландии (от 11,8 процента до 13,0 процента). В городах-космополитах соотношение еще более разительное: каждый пятый житель Берлина и Барселоны и почти каждая треть Вены – неграждане.

Существует упоминание, что наряду с глобальной экономической интеграцией и появлением мощных наднациональных финансовых институтов эти тектонические изменения приведут к упадку национального государства. Однако наш современный мир больше, чем когда-либо, является миром национальных государств. Они доказали, что не только совместимы с глобализацией, но и незаменимы для нее, особенно в моменты кризиса. Дифференциация социальных условий между национальными экономиками и сохранение пригодных для эксплуатации режимов дешевой рабочей силы, которые они помогают поддерживать, — это именно те силы, которые движут вперед глобализацию. Поэтому правильнее говорить о реконфигурации национальных государств, а не об их кончине.

В видении Балибара концепции гражданства и демократии неразрывно связаны, но в своей основе институт гражданства несет в себе противоречие с демократией. Современное представление о гражданстве как универсальной категории, предполагающей равные права для всех, противоречит его «реально существующей» национальной форме. Гражданство как «вечная идея» предполагает постоянное движение к универсализации и завоеванию прав. В то время как демократия, вписанная в национальное государство, функционирует, чтобы сохранить определенное определение гражданства и, следовательно, становится неспособной противостоять своей «дедемократизации».

Этот случайный характер гражданства до недавнего времени оставался в значительной степени невидимым, потому что современность приравняла гражданство к национальности, сделав их практически идентичными в «основополагающем уравнении современного республиканского государства». Демографические изменения, вызванные глобализацией, показывают, что это уравнение исторически детерминировано, по сути, нестабильно и подвержено разрушению и переформулировке. Они также показывают, что национальная идентичность не обязательно способствует единству сообщества граждан.

Классы граждан

Развитие современного гражданства было тесно связано с прогрессивным расширением прав, как с точки зрения их качества – от гражданских до политических и социальных прав, – так и с теми, которые считались их законными обладателями. Неолиберальный демонтаж модели государства всеобщего благосостояния путем одновременного дерегулирования, приватизации и индивидуализации повернул вспять направление развития гражданства, сузив круг социальных прав и преобразовав гражданина в гражданина-предпринимателя.

Проникновение неолиберальной рациональности в политическую сферу, по словам политического теоретика Венди Браун ( Wendy Brown), «производит субъекты, формы гражданства и поведения, а также новую организацию социального». То, что она называет «дедемократизацией демократии», подразумевает распространение рыночных ценностей на ранее неэкономические области, так что все человеческие и институциональные действия становятся «рациональными предпринимательскими действиями». Поступая таким образом, неолиберализм стирает различие между моральным и экономическим поведением и определяет мораль как предмет рационального осмысления. Само государство трансформируется, не только реагируя на потребности рынка, но и ведя себя как рыночный субъект, указывая на здоровье и рост экономики как на основу своей легитимности. Браун подводит к выводу, что в совокупности эти процессы приводят к гибели либеральной демократии.

Одним из последствий этой реконфигурации является превращение гражданства в товар и превращение государства в поставщика услуг, подобно компании. Во многих европейских странах (Мальта, Португалия, Испания, Греция, Латвия, Болгария, Великобритания, Черногория) вид на жительство и даже само гражданство можно приобрести либо напрямую, либо через инвестиции через так называемые программы «золотой визы». Португалия стала первой страной ЕС, которая представила эту услугу в 2012 году, предложив несколько способов получения статуса резидента (например, перевод капитала в размере не менее 1 миллиона евро или покупка недвижимости на сумму 500 000 евро или более) и гражданство после пяти лет продления срока проживания (хотя физическое проживание не требуется). Сектор уже получил название «индустрия инвестиционной иммиграции», и множество косультирующих компаний оказывают услуги в экспертной поддержке для получения “золотых виз”.

Процесс натурализации является наиболее регулируемым аспектом закона о гражданстве. Чтобы вместить растущий приток иностранцев на свою территорию, государства разработали множество статусов «ниже» статуса гражданина (временные и постоянные жители, беженцы, просители убежища и т. д. ), каждый из которых имеет свой набор прав и обязанностей. Поступая таким образом, они эффективно продвигают новые классы граждан, и можно ожидать, безусловно, что эта практика будет только расти. Уже обсуждаются и применяются концепции «облачных сообществ», таких как «цифровое гражданство» и «нация как услуга», переопределяющие государство как платформу цифровых услуг, социальных и культурных ценностей и/или экономических правил. Эстония – одна из стран-пионеров этой тенденции со своим электронным резидентством, который позволяет человеку вести экономическую деятельность в рамках национальной правовой системы, но без стандартных преимуществ, таких как право на фактическое проживание в стране. Другие государства, такие как Хорватия и Сербия, вводят законы, облегчающие доступ к месту жительства для «цифровых кочевников»: граждан третьих стран, которые работают в цифровом формате или владеют компанией, зарегистрированной в другом месте.

Демократия без граждан?

В блокбастере 2012 года Total Recall, действие которого происходит в конце XXI века, жители Колонии (бывшей Австралии) ежедневно добираются на гравитационном лифте через ядро ​​Земли к единственному другому жилому месту на планете в Западной Европе.  Такой сценарий весьма напоминает наше современное затруднительное положение: многие из них, физически или виртуально, регулярно пересекают национальные границы в поисках трудоустройства.

Подобное явление стало особенно заметным в начале кризиса Covid-19.  Несмотря на закрытые границы, были организованы специальные воздушные и железнодорожные коридоры, позволяющие сезонным работникам и работникам в сфере ухода путешествовать из Румынии в Германию и Австрию.  Эти новые типы мобильных рабочих-мигрантов составляют растущую долю европейской рабочей силы, особенно в секторах сельского хозяйства и ухода.  Легальные сезонные рабочие, нелегальные иммигранты и граждане Шенгенской зоны, которые работают нелегально, составляют почти половину сельскохозяйственных рабочих Италии, в то время как Германия почти полностью полагается на миграцию внутри ЕС для удовлетворения своего спроса на сезонных сельскохозяйственных рабочих.  В Австрии работники в сфере ухода из Румынии и Словакии занимают до 80% рабочих мест в секторе.

С ускоренным пандемией переходом к работе на дому, способность капитала нанимать работников из-за пределов национального рынка труда расширяется и в другие сектора.  Глобализация рынка труда и ее распространение на офисную работу “белых воротничков” будут наиболее остро ощущаться среди среднего класса богатых стран.  Экономист Бранко Миланович (Branko Milanović) предполагает, что это, в свою очередь, сделает финансово доступные для проживания места более привлекательными – явление, уже наблюдаемое в случае цифровых кочевников.  Подобно «синим воротничкам» до них, эти работники могут начать сомневаться в преимуществах глобализации, их так же привлекают нарративы по типу «они забрали нашу работу», что еще больше порождает правые настроения и обостренную ограничительную миграционную политику.

При экстраполяции эти тенденции – повсеместное распространение неграждан и мобильных рабочих-мигрантов, неолиберальное преобразование государства и гражданства, а также растущее использование уровней гражданства – все они прикреплены к структуре национальной демократии, и, тем самым, создают довольно мрачную картину.  Попытка «материальных» демократий сохранить национальное определение гражданства может означать, что значительная часть населения этих демократий (сезонная, временная часть или постоянно проживающая и/или работающая в соответствии с их правовыми рамками) будет негражданами или даже нерезидентами этой страны.  В то же время другие могут пользоваться преимуществами, приобретенными на «рынке гражданства».  С ростом числа лиц без гражданства или лиц с ограниченными правами на гражданство, гражданство больше не может рассматриваться как универсальная категория.

Племена Европы представляют собой вымышленный сценарий о возможном будущем.  То, что мы наблюдаем сегодня, может звучать как выдумка, но стремительными темпами превращается в реальность: приход нового типа демократии, «демократии без граждан», в которой полное гражданство является роскошью, доступной не всем (развитие, уже ожидаемое в идее «нелиберальной демократии»).  Можно ли такое по-прежнему называть демократиями или, скорее, системами, институционализирующими новые формы апартеида? Давайте не будем забывать, что до тех пор, пока они не были делегитимизированы, старые режимы апартеида считались подлинно демократическими.

Можем ли мы мечтать о другом будущем, даже если, как говорит Джеймсон (Jameson), мы действительно не можем его представить? Мы, конечно, можем попробовать.  Поскольку модернистская идея универсальных прав, кажется, больше не находит своего выражения в национальных рамках, не должны ли мы придумать альтернативы? Наднациональная структура Европейского Союза часто рассматривается как единая.  Однако это кажется ошибочным: как Федерация в «Star Treck». Чтобы процитировать еще одно известное утопическое будущее, это, по сути, расширение национальной модели, характеризующейся жесткими границами, исключительными (и исключающими) идентичностями и требованием лояльности по отношению к нации (или Федерации).  Тем не менее, это не означает, что Европейский Союз не может сыграть какую-то роль, особенно если он станет союзником в предстоящей борьбе за значение демократии и гражданства: он может способствовать процессам трансформации, особенно если ЕС сам трансформируется.

Другие фантазии кажутся более многообещающими, например, растущее значение городов, которые используют муниципальные подходы для расширения демократического участия (в том числе неграждан) и восстановления государственной собственности и контроля над важнейшей инфраструктурой и услугами.  Родственны им попытки организовать экономическую деятельность вокруг идей общественного достояния и экономической демократии.  Они выступают за демократическое управление природными, культурными и построенными ресурсами и инфраструктурами, которые охватывают границы и национальные интересы, подразумевая создание новых форм государственного устройства, выходящих за рамки государства и национального гражданина.  В контексте экологического кризиса демократическая собственность и управление ресурсами кажутся особенно уместными в попытке бросить вызов капиталистической парадигме бесконечного роста.


Перевод: Дарья Смагина

Հանուն մոդերնի․քաղաքացիությունը ազությունից վեր

Մի կողմից աճում է այն մարդկանց թիվը, ովքեր ապրում և աշխատում են արտերկրում որպես ոչ-քաղաքացի, մյուս կողմից պետությունները զտում և դասակարգում են բնակիչներին և նրանց իրավունքները ավելի բարդ ձևերով: Ի՞նչ նշանակություն ունի քաղաքացիությունը Եվրոպայում միլիոնավոր մարդկանց համար, ովքեր այս կամ այն կերպ միգրանտ են: Եթե ժողովրդավարությունը մնա իր ազգային կաղապարի մեջ, ապա 21-րդ դարում մեզ սպասվում է բացառման և իրավազրկման ճանապարհ: Եթե, իհարկե, հնարավոր չէ վերաիմաստավորել քաղաքացիությունը:

2074 թվականն է․ հետապոկալիպտիկ Եվրոպա․ մարդկային կազմակերպված կյանքը, ինչպես մենք այն գիտեինք, դադարել է գոյություն ունենալ: Այն, ինչ մնացել է եվրոպացիներից, ցրված է մայրցամաքով մեկ՝ ապրելով տարբեր համայնքներում կամ ցեղերում: Այսպիսին է 2021 թվականի «Եվրոպայի ցեղեր» Netflix սերիալի պատկերացումը, որը հիմնված է գիտաֆանտաստիկ գրականության բավականին տարածված մի տիպի վրա, երբ պագան պատկերացվում է որպես վերադարձ դեպի անցյալ: Գրականության տեսաբան Ֆրեդրիկ Ջեյմսոնի համար գիտաֆանտաստիկայի (sci-fi) պարադոքսն այն է, որ այն բացահայտում է, որ ապագան, ի վերջո, աներևակայելի է: Դրա գործառույթն այն է, որ «մեզ ոչ թե ապագայի «պատկերներ» տա […], այլ ավելի շուտ ծանոթացնի և վերակազմավորի ներկայի մեր փորձը»:

Եվրոպայի ցեղերը, որոնք զբաղված են ինքնության և պատկանելության, խմբային նվիրման և բաժանված հավատարմության հարցերով, խոսում են ներկայի մասին: Խոսքը (կորած) համայնքի որոնման մասին է, մի բան, որը, ինչպես նկատեց սոցիոլոգ Զիգմունտ Բաումանը, մենք բոլորս զգում ենք, որ բացակայում է «մեծ անջատման» դարաշրջանում: Հետաքրքիր է, որ այս ապագան չի ճանաչում ազգեր և, որ ամենակարևորն է, չունի ազգային պետություններ: Չկան նաև այլ մոդեռնիստական հաստատություններ, ժամանակակից պետություններ, քաղաքացիներ, ունիվերսալ իրավունքներ և այլն: Դա արդիականությունից հետո (կամ դրանից առաջ) աշխարհ է, որում միաժամանակ գոյություն ունեն տարբեր պատմական, սոցիալական և քաղաքական ձևեր, և որտեղ չկա որևէ արդիական աշխարհիկ մարդկային ունիվերսալիզմի հետք: Մի խոսքով, շարքը բացահայտում է ազգային պետությունից դուրս իրավունքների համընդհանուրության մասին մտածելու մեր անկարողությունը:

Ազգություն= քաղաքացիություն

Գիտնականներ Անդրեաս Վիմմերը և Նինա Գլիկ Շիլլերը պնդում են, որ ազգային պետությունները ընկալվում են որպես ժամանակակից աշխարհի բնական սոցիալական և քաղաքական ձևեր։ Արդիականությունը, ինչպես իրենք են ասում, «փակված է ազգայնացված պետությունների երկաթե վանդակում»: Այն, ինչ նրանք անվանում են «մեթոդական ազգայնականություն», ազգային պետության բնական լինելը ներկայացնում է՝ որպես մոդեռնի կույր կետ: Ազգային պետություններն ու հասարակությունները որպես բնական ուսումնասիրության օբյեկտներ, և ազգ-պետության մոդելը՝ որպես քաղաքականության կազմակերպման միակ մտածող միջոց ընկալելը, առաջացրեց վերլուծական տարանջատում «ազգ» և «պետություն», իսկ հետագայում «ազգ» և «ժողովրդավարություն» հասկացությունների միջև: Ժամանակակից պետականաշինության և ժողովրդավարացման ազգային շրջանակները, հետևաբար, անտեսանելի դարձան: Հետևաբար, «ազգը» ընկալվում էր որպես ինքնության և պատկանելիության հարց, իսկ «պետությունը»՝ որպես ինքնիշխան կառավարման համակարգ որոշակի տարածքում: Այդ պատճառով «ազգայնականությունը հասկացվում է որպես արևմտյան պետականաշինության պատմությանը խորթ ուժ: Փոխարենը, այն վերագրվում է ուրիշներին […] Արևմտյան պետականաշինությունը վերաիմաստավորվեց որպես ոչ ազգային, քաղաքացիական, հանրապետական ​​և ազատական ​​փորձ»:

Ժամանակակից ազգը «երևակայական համայնք» է՝ ավելի շատ լեզվով ծագած, քան արյան մեջ, որը, չնայած պատմության մեջ նախագծված, գիտակից և կանխամտածված քաղաքական նախագիծ էր: Երբևէ չեն եղել ակնհայտ ազգային համայնքներ, որոնց ազգ-պետությունը համապատասխանում էր: Յուրաքանչյուրը պետք է կառուցվեր, հաճախ բռնի կերպով, տքնաջան գործընթացի միջոցով: Այնուամենայնիվ, քանի որ ազգը ընկալվում էր որպես ժամանակակից պետության և ժողովրդավարության տարա, նրա մշտական դերը ներառման և բացառման քաղաքականության ձևավորման մեջ մի կողմ դրվեց: Այսօր այս հարմարավետ մոռացված ազգային շրջանակը վերադարձել է վրեժխնդրությամբ, գուցե որպես ապտակ, բայց, այնուամենայնիվ, մահացու:

Հետևելով սահմանված արեևմտյան մոդելին՝ կենսունակ ազգային մշակույթի կառուցման խնդիրը դարձավ արդիականացման բնական արդյունք: Որպես այդպիսին, այն կրկնորինակվել է ամբողջ աշխարհում ապագաղութացման ընթացքում, իսկ հետագայում՝ հետսոցիալիստական ​​երկրների անցումային գործընթացներում: «Ազգերը և քաղաքացիները Հարավսլավիայում» գրքում Իգոր Շտիկսը առաջարկում է քաղաքացիության և ժողովրդավարության (էթնո) ազգային շրջանակների ձևավորում իր ստորաբաժանում` որպես բազմազգ ֆեդերացիայի կազմալուծման առանցքային պահ: Մոդեռնիզմի, այսինքն՝ լիբերալ ժողովրդավարության և շուկայական տնտեսության անցման արևմտյան ուղուն համահունչ, ազգը ընկալվեց որպես ժողովրդավարացման միակ կենսունակ շրջանակ, և քաղաքացիության մասին օրենքները կիրառվեցին որպես դրա հաստատման կարևոր միջոցներից մեկը: Շտիկսը գտնում է, որ գրեթե բոլոր հետխորհրդային պետություններում նոր օրենսդրությունն արտոնյալ կարգավիճակ էր տալիս մեծամասնության անդամներին՝ անկախ նրանց բնակության վայրից, և էապես բարդացնում էր դրանից դուրս գտնվողների համար բնականոնացման գործընթացը:

Ժողովրդավարության անժողովրդավարացումը

Նման գործառույթ են կատարում նաև արևմտյան ազգային պետությունների քաղաքացիության ռեժիմները: Ըստ փիլիսոփա Էտիեն Բալիբարի, այսօրվա լիբերալ ժողովրդավարությունների առանցքային պարադոքսն այն է, որ նրանք պետք է միաժամանակ «թերագնահատեն և հաստատեն» ազգության և քաղաքացիության հավասարումը: Մի կողմից կապիտալի և մարդկանց ամենուր անդրազգային շարժման և մյուս կողմից՝ նրանց օրինականության ազգային արմատների միջև՝ լիբերալ ժողովրդավարությունները օգտագործում են վարչական և հարկադրական բարդ գործընթացներ՝ քաղաքացիների և ոչ քաղաքացիների, ցանկալիների և անցանկալիների միջև, ովքեր պատկանում են նրանք, ովքեր բացառված են, նրանք, ովքեր կարող են «ինտեգրվել» և նրանք, ովքեր կմնան օտարներ: Զարմանալի չէ, որ քաղաքացիության ազգային ասպեկտները մեծ դեր են խաղում այս գործընթացներում: Բնական և, հետևաբար, քաղաքական իրավունքներ ստանալու համար հարկավոր է ապացուցել նվիրվածությունը ոչ միայն պետության, այլ ազգի հանդեպ, օրինակ` սովորելով ազգային լեզուն և հաճախ հրաժարվելով նախկին քաղաքացիությունից:

Ազգաշինությունը, թեև մթագնած է բյուրոկրատական և քաղաքացիական լեզվով, սակայն շարունակում է մնալ բնականացման գործընթացի ձևավորման կենտրոնական չափանիշներից մեկը: Ի վերջո, եվրոպական պետությունների մեծամասնությունում կենտրոնական պրակտիկա է jus sanguinis (լատիներենից՝ արյան իրավունք) կոչվող քաղաքացիության կարգավիճակի փոխանցումը «արյան միջոցով» ծնողներից երեխաներին:

Այնուամենայնիվ, վերջին 30 տարիների ինտենսիվ գլոբալիզացիան հարցականի տակ է դրել ենթադրաբար ինքնակառավարվող ազգ-պետության կայունությունը, որը միախառնել է քաղաքացիությանը, ինքնիշխան ժողովուրդներին և ազգերին, մինչդեռ նեոլիբերալ ռացիոնալության ի հայտ գալը թուլացրել է ազգային անդամների միջև համերաշխության կապերը: Խումբ. վերջին տասնամյակի ընթացքում ոչ քաղաքացիների մասնաբաժինը զգալիորեն աճել է Եվրոպայում, օրինակ՝ Մալթա (5,3 տոկոսից 20,1 տոկոս), Ավստրիա (11,8 տոկոս 16,6 տոկոս), Իսլանդիա (6,7 տոկոս 13,6 տոկոս), Գերմանիան (9,4 տոկոսից մինչև 12,5 տոկոս) և Իռլանդիան (11,8 տոկոսից մինչև 13,0 տոկոս): Կոսմոպոլիտ քաղաքներում հարաբերակցությունը նույնիսկ ավելի ցայտուն է. Բեռլինի և Բարսելոնայի յուրաքանչյուր հինգերորդ բնակիչը և Վիեննայի գրեթե յուրաքանչյուր երրորդը քաղաքացի չէ:

Համաշխարհային տնտեսական ինտեգրման և հզոր վերազգային ֆինանսական հաստատությունների առաջացմանը զուգահեռ ասվում է, որ այս տեկտոնական փոփոխությունները կհանգեցնեն ազգային պետության անկմանը: Այնուամենայնիվ, մեր ժամանակակից աշխարհն առավել քան երբևէ ազգային պետությունների աշխարհ է: Նրանք ապացուցեցին, որ ոչ միայն համատեղելի են գլոբալիզացիայի հետ, այլև անփոխարինելի են դրան, հատկապես ճգնաժամի պահերին: Ազգային տնտեսությունների սոցիալական պայմանների տարբերակումը և շահագործվող ցածր ծախսերի աշխատանքային ռեժիմների պահպանումը, որոնք նրանք օգնում են պահպանել, հենց այն ուժերն են, որոնք առաջ են մղում գլոբալիզացիան: Հետևաբար, ավելի ճիշտ է խոսել ազգային պետությունների վերակազմավորման մասին, քան դրանց ոչնչացման:

Բալիբարի տեսնկյունից քաղաքացիություն և ժողովրդավարություն հասկացություններն անքակտելիորեն կապված են, սակայն դրա հիմքում քաղաքացիության ինստիտուտը հակասություն է պարունակում ժողովրդավարության հարցում: Որպես համընդհանուր կատեգորիա, որը ենթադրում է բոլորի համար հավասար իրավունքներ, քաղաքացիության ժամանակակից գաղափարը հակասում է նրա «իսկապես գոյություն ունեցող» ազգային ձևին: Քաղաքացիությունը որպես «հավերժական գաղափար» ենթադրում է մշտական քայլ դեպի իրավունքների համընդհանուրացում և նվաճում: Մինչ ժողովրդավարությունը, մակագրված այնպիսին, ինչպիսին որ կա ազգային-պետության մեջ, գործում է պահպանելու քաղաքացիության որոշակի սահմանումը և, հետևաբար, դառնում է անընդունակ դիմակայելու նրա «ապաժողովրդավարացմանը»:

Քաղաքացիության այս պայմանական բնույթը մինչև վերջերս մնում էր հիմնականում անտեսանելի, քանի որ արդիականությունը քաղաքացիությունը նույնացրել է ազգության հետ՝ դրանք դարձնելով գործնականում նույնական «ժամանակակից հանրապետական պետության հիմնարար հավասարման» մեջ: Գլոբալիզացիայի արդյունքում առաջացած ժողովրդագրական փոփոխությունները բացահայտում են, որ այս հավասարումը պատմականորեն որոշված է, էապես անկայուն և ենթակա է ոչնչացման և վերաձևակերպման: Նրանք նաև ցույց են տալիս, որ ազգային ինքնությունը պարտադիր չէ, որ նպաստի քաղաքացիների համայնքի միասնությանը:

Քաղաքացիների դասեր

Ժամանակակից քաղաքացիության զարգացումը սերտորեն կապված էր իրավունքների աստիճանական ընդլայնման հետ՝ թե՛ դրանց որակի առումով՝ քաղաքացիականից մինչև քաղաքական և սոցիալական իրավունքներ, և թե՛ դրաց օրինական տիրապետողների առումով: Բարօրության պետության մոդելի նեոլիբերալ ապամոնտաժումը միաժամանակ կարգավորման, սեփականաշնորհման և անհատականացման միջոցով հակադարձել է քաղաքացիության զարգացման ուղղությունը՝ նեղացնելով սոցիալական իրավունքների շրջանակը և վերափոխելով քաղաքացուն որպես քաղաքացի-ձեռնարկատեր:

Նեոլիբերալ ռացիոնալիզմի ներթափանցումը քաղաքական դաշտ, քաղաքական տեսաբան Վենդի Բրաունի խոսքերով «արտադրում է սուբյեկտներ, քաղաքացիության և վարքի ձևեր և սոցիալական նոր կազմակերպություն»: Այն, ինչ նա անվանում է «ժողովրդավարության անժողովրդավարացում», ենթադրում է շուկայական արժեքների ընդլայնում նախկինում ոչ տնտեսական տիրույթներում, այնպես որ մարդկային և ինստիտուցիոնալ բոլոր գործողությունները վերածվում են «ռացիոնալ ձեռնարկատիրական գործողությունների»: Այդպես վարվելով՝ նեոլիբերալիզմը ջնջում է բարոյական և տնտեսական վարքագծի միջև եղած տարբերությունը և բարոյականությունը համարում է բանական մտածողության հարց: Պետությունն ինքն է փոխակերպվում՝ ոչ միայն արձագանքելով շուկայի կարիքներին, այլև իրեն պահելով շուկայի դերակատարի պես՝ մատնանշելով տնտեսության առողջությունն ու աճը ՝ որպես դրա օրինականության հիմք: Բրաունը եզրակացնում է, որ միասին վերցրած այս գործընթացները հանգեցնում են լիբերալ դեմոկրատիայի մահվան, քանի որ դրանք նվազեցնում են տնտեսության և քաղաքականության միջև տարանջատումը, այնպես որ հավասարության և ազատության քաղաքական սկզբունքներն այլևս այլընտրանքային չեն սոցիալական և բարոյական հղումներով շուկայի սկզբունքներին:

Այս վերակազմավորման հետևանքներից է քաղաքացիության ապրանքայնացումը և պետության փոխակերպումը ընկերության նման ծառայություններ մատուցողի: Եվրոպական շատ երկրներում (Մալթա, Պորտուգալիա, Իսպանիա, Հունաստան, Լատվիա, Բուլղարիա, Մեծ Բրիտանիա, Մոնտենեգրո) բնակություն և նույնիսկ քաղաքացիություն կարելի է ձեռք բերել ուղղակիորեն կամ ներդրումների միջոցով, այսպես կոչված «ոսկե վիզայի» ծրագրերի միջոցով: Պորտուգալիան դարձավ ԵՄ -ի առաջին երկիրը, որը ներկայացրեց այս ծառայությունը 2012 -ին՝ առաջարկելով բնակության մի քանի ուղիներ (օրինակ՝ առնվազն 1 միլիոն եվրոյի կապիտալ փոխանցում կամ 500,000 եվրո կամ ավել արժեք ունեցող գույքի գնում) և քաղաքացիություն՝ հինգ տարվա երկարաձգված բնակությունից հետո (չնայած ֆիզիկական կացությունը պարտադիր չէ): Ոլորտն արդեն ստացել է «ներդրումային ներգաղթի արդյունաբերություն» անվանումը, և բազմաթիվ խորհրդատվություններ առաջարկում են փորձագիտական աջակցություն ոսկե վիզաներ ստանալու հարցում:

Քաղաքացիության իրավունքի ամենախիտ կարգավորվող կողմը քաղաքացիություն ձեռք բերելու գործընթացն է: Իրենց տարածքներում օտարերկրացիների աճող ներհոսքը տեղավորելու համար պետությունները մշակել են քաղաքացու (ժամանակավոր և մշտական ​​բնակիչների, փախստականների, ապաստան հայցողների և այլոց) կարգավիճակներից «ցածր» կարգավիճակներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի տարբեր իրավունքներ և պարտականություններ: Դրանով նրանք արդյունավետորեն կառուցում են քաղաքացիների դասեր, պրակտիկա, որը միայն կարող է ավելանալ: Արդեն մշակվում են շատ քննարկված «համայնքային ամպ» հասկացությունները, ինչպիսիք են «թվային քաղաքացիություն» և «ազգ-ծառայություն», որոնք վերաիմաստավորում են պետությունը որպես թվային ծառայությունների, սոցիալական և մշակութային արժեքների և/կամ տնտեսական կանոնների հարթակ, որոնք փորձարկվում են: Էստոնիան իր էլեկտրոնային ռեզիդենտությամբ այս տենդենցի ռահվիրաներից մեկն է, որը թույլ է տալիս անձին տնտեսապես աշխատել ազգային իրավական համակարգի շրջանակներում, բայց առանց ստանդարտ արտոնությունների, ինչպես երկրում իրական բնակության իրավունքն է: Այլ պետություններ, ինչպես Խորվաթիան և Սերբիան, օրենսդրություն են ներմուծում՝ «թվային քոչվորներին» կացության հասանելիությունը դյուրացնելու համար.

Ժողովրդավարություն առա՞նց քաղաքացիների

2012 -ի «Total Recall» բլոկբաստերային ֆիլմում, որը պատմում է 21 -րդ դարի վերջին քաղաքացիների գաղութի մասին (նախկին Ավստրալիայի տարածքում), ամեն օր ձգողական վերելակով տեղափոխվում են Երկրի միջուկով դեպի Արևմտյան Եվրոպա՝ մոլորակի միակ այլ բնակելի վայրը: Այս սցենարը շատ նման է մեր այսօրվա դժվարին վիճակին. բազմաթիվ են նրանք, ովքեր ֆիզիկապես կամ վիրտուալ կերպով կանոնավոր կերպով հատում են ազգային սահմանները` աշխատանք գտնելու համար:

Այս երևույթը հատկապես տեսանելի դարձավ Covid-19 ճգնաժամի սկզբում: Չնայած փակ սահմաններին, կազմակերպվեցին հատուկ օդային և երկաթուղային միջանցքներ, որոնք թույլ կտան սեզոնային և հոգածության աշխատակիցներին մեկնել Ռումինիայից Գերմանիա և Ավստրիա: Այս նոր տեսակի մոբիլ աշխատանքային միգրանտները կազմում են եվրոպական աշխատուժի աճող մասնաբաժինը, հատկապես գյուղատնտեսության և խնամքի ոլորտներում: Սեզոնային օրինական աշխատողները, անօրինական ներգաղթյալները և Շենգենյան տարածքի այն քաղաքացիները, ովքեր աշխատում են անօրինականորեն, կազմում են Իտալիայի գյուղատնտեսության աշխատողների կեսը, իսկ Գերմանիան գրեթե ամբողջությամբ ապավինում է ԵՄ ներգաղթի վրա գյուղատնտեսական սեզոնային աշխատողների պահանջարկը բավարարելու համար: Ավստրիայից, Ռումինիայից և Սլովակիայից ժամանած հոգածության աշխատողները (խնամողներ) զբաղեցնում են ոլորտում աշխատատեղերի մինչև 80 տոկոսը:

Պանդեմիայի պատճառով տնից աշխատանքին անցնելուն զուգընթացը աշխատանքի ազգային շուկայից դուրս աշխատողներ ներգրավելու կապիտալի կարողությունը կընդլայնվի այլ ոլորտներում: Աշխատանքի շուկայի գլոբալիզացիան և դրա տարածումը գրասենյակային աշխատանքի վրա առավել կտրուկ կզգան հարուստ երկրների միջին խավերի շրջանում: Տնտեսագետ Բրանկո Միլանովիչը ենթադրում է, որ դա իր հերթին ավելի գրավիչ կդարձնի ապրելու համար ավելի էժան վայրերը, մի երևույթ, որն արդեն նկատվել է թվային քոչվորների դեպքում: Ինչպես իրենցից առաջ աշխատող կապույտ աշխատողները (ձեռքի աշխատանք անող աշխատավորների դաս), այս աշխատողները կարող են սկսել հարցականի տակ դնել գլոբալիզացիայի օգուտները՝ «նրանք մեր աշխատանքը վերցրին» հորինվածքի շուրջ՝ հետագայում առաջացնելով Աջ տրամադրություններ և ավելի սահմանափակող միգրացիոն քաղաքականություն:

Այս տենդենցները, որ դեմ է ոչ քաղաքացի և մոբիլ աշխատանքային միգրանտներին, և պետության և քաղաքացիության նեոլիբերալ վերափոխումը և քաղաքացիության աստիճանների պրակտիկան, բոլորը ժողովրդավարության շրջանակում ամրագրված, բավականին դիստոպիական պատկեր են ստեղծում: Քաղաքացիության ազգային սահմանումը պահպանելու «նյութական» ժողովրդավարությունների փորձը կարող է ենթադրել, որ նրանց բնակչության զգալի մասը (նրանք, ովքեր սեզոնային, ժամանակավոր կամ մշտական ​​բնակություն են հաստատում և (կամ աշխատում են իրենց իրավական շրջանակներում) լինելու են ոչ քաղաքացի կամ նույնիսկ ոչ ռեզիդենտներ: Միևնույն ժամանակ, մյուսները կարող են օգտվել «քաղաքացիության շուկայում» գնված առավելություններից: Քաղաքացիություն չունեցող մարդկանց կամ քաղաքացիության սահմանափակ իրավունքներ ունեցող անձանց աճող թվով քաղաքացիությունը այլևս չի կարող ընկալվել որպես ունիվերսալ կատեգորիա: Կլիմայական ճգնաժամի համատեքստում, որը կարող է նշանակել տուժած տարածքներում քաղաքական կառույցների լուծարում և զանգվածային միգրացիա, այդ հեռանկարները հատկապես մտահոգիչ են:

Եվրոպայի ցեղերը ներկայացնում են հնարավոր ապագայի մասին հորինված սցենար: Այն, ինչին մենք ականատես ենք այսօր, կարող է հնչել գեղարվեստական, բայց իրականություն է դառնում ռիթմիկ տեմպերով։ Նոր տեսակի ժողովրդավարության՝ «ժողովրդավարություն առանց քաղաքացիների» գալուստը, որտեղ լիարժեք քաղաքացիությունը շքեղություն է, որը հասանելի չէ բոլորին (զարգացում, որն արդեն կանխատեսված էր «ոչ լիբերալ ժողովրդավարության» գաղափարը): Արդյո՞ք դրանք դեռ կոչվելու են ժողովրդավարություն, ավելի ճիշտ՝ ռասայական խտրականության նոր ձևեր ինստիտուցիոնալացնող համակարգեր: Եկեք չմոռանանք, քանի դեռ նրանք չէին ապալեգիտիմացվել, խտրականության հին ռեժիմները համարվում էին ժողովրդավարական:

Կարո՞ղ ենք երազել այլ ապագայի մասին, նույնիսկ եթե, ինչպես ասում է Ջեյմսոնը, իրականում չենք կարող դա պատկերացնել: Մենք, անշուշտ, կարող ենք փորձել: Քանի որ համընդհանուր իրավունքների մոդեռնիստական գաղափարն այլևս իր արտահայտությունը չի գտնում ազգային շրջանակներում, արդյո՞ք այլընտրանքներ չպետք է մտածենք: Եվրոպական միության վերազգային կառույցը հաճախ դիտվում է որպես միասնություն: Այնուամենայնիվ, սա սխալ է. ինչպես Star Trek- ի ֆեդերացիան, մեկ այլ նշանավոր ուտոպիական ապագա օրինակ բերելու համար, ըստ էության ազգային մոդելի ընդլայնումն է, որը բնութագրվում է կոշտ սահմաններով, բացառիկ (և բացառող) ինքնություններով և ազգին հավատարմության (կամ Ֆեդերացիա) պահանջով: Այնուամենայնիվ, դա չի նշանակում, որ Եվրամիությունը չի կարող դերակատարություն ունենալ, մանավանդ, եթե այն դաշնակից է ժողովրդավարության և քաղաքացիության նշանակության շուրջ մղվող պայքարում. դա կարող է օգնել հեշտացնել փոխակերպման գործընթացները, հատկապես, եթե ԵՄ -ն ինքն է փոխակերպվում:

Այլ պատկերացումներն ավելի խոստումնալից են թվում, օրինակ՝ քաղաքների աճող նշանակությունը, որոնք կիրառում են մունիցիպալ մոտեցումներ ժողովրդավարական մասնակցությունը (ներառյալ ոչ քաղաքացիներին) ընդլայնելու և հանրային սեփականության և վերահսկողության հաստատումը կարևոր ենթակառուցվածքների և ծառայությունների նկատմամբ: Այս ամենի հետ մեկտեղ տնտեսական գործունեության կազմակերպման փորձեր են արվում, ինչպես՝ հանրային բարիքի և ինքնակազմակերպվող համայնքի (տես` commons) և տնտեսական ժողովրդավարության գաղափարների շուրջ: Դրանք խորհրդանշում են բնական, մշակութային և կառուցված ռեսուրսների և ենթակառուցվածքների ժողովրդավարական կառավարումը, որոնք ընդգրկում են սահմաններն ու ազգային շահերը՝ ենթադրելով քաղաքակրթության նոր ձևերի ստեղծում` ազգի և ազգային քաղաքացու սահմաններից դուրս: Էկոլոգիական ճգնաժամի պայմաններում ժողովրդավարական սեփականությունը և ռեսուրսների կառավարումը հատկապես տեղին են թվում անվերջ աճի կապիտալիստական պարադիգմային մարտահրավեր նետելու փորձի համար: Ի վերջո, եթե մենք ականատես ենք արդիականության ավարտին, մեզանից է կախված պայքարելը այն բանի համար, ինչ պետք է գա դրանից հետո․ որ գաղափարները և ինստիտուտները պահպանենք, և որից հրաժարվենք:

Poisoning Politics: The Global Threat of Online Extremism

The Covid-19 pandemic and subsequent lockdowns created significant opportunities for online networks of extremists, allowing them to reach far greater numbers of people as much of life moved online. Paola Hernández spoke to Jacob Davey, an expert on right-wing extremism and hate groups at the Institute for Strategic Dialogue (ISD), about how these movements connect across borders, the mainstreaming of extremist ideology and conspiracy theories, disinformation campaigns, and deradicalisation work.

Paola Hernández: How is far-right extremism changing in today’s globalised world? Is there a trend towards greater international cooperation among far-right groups and movements through transnational networks and alliances?

Jacob Davey: Traditionally, we have considered these groups and individuals to be fairly introspective and narrow-minded in their outlook, concerned with issues at the (sub)national level, such as migration. But for some years now, our research has shown a shift towards a more transnational consciousness and international dynamic. So whilst they might still be focused on local activism, and trying to change the politics and society of their own country, city, or town, this is increasingly framed as part of a broader struggle. Depending on where you look on the extreme-right spectrum, there is a global struggle against the perceived destruction of the white race, a change in the culture or ethnic make-up of Europe, authoritarian governments, or left-wing infiltration at national institutions. So, although the extreme right might seem homogeneous, it represents a quite diverse group of individuals, organisations, and social movements which are broadly aligned in terms of their objectives and their targets in society, such as ethnic, racial, religious minorities, or political opponents, for example. These groups come together at certain points but they do not share a big strategy; it is much more fluid than that.

Another key dynamic we are seeing is the move from political organisations towards a much looser organisational structure, with lots of individuals affiliated with loose online communities and minor sub-cultures. In fact, globally, we have this diffuse community. And particularly in the English-speaking community: in part due to the common language, we have seen an increased focus on what’s going on in other countries. Here, the US has a heavy influence globally, with more people following US politics and events over the last five years under Donald Trump. But we have seen this within Europe as well, with the Identitiarian movement, where people see themselves as broadly aligned with movements in other countries as part of a global struggle to preserve European culture.

Although the extreme right might seem homogeneous, it represents a quite diverse group of individuals, organisations, and social movements.

Which would you say are the main ideas that shape today’s far-right movements and where do they come from?

Globally there is this idea that people who are perceived to be culturally or ethnically European, white people of European heritage, are under threat, and at risk of being replaced through violence, deliberate subversion by left-wing actors, and migration. This idea underpins the now quite widely known “Great Replacement” theory. It originated in France and spread quite rapidly throughout Europe, in part driven by the Identitarian movement, and was also picked up worldwide by white supremacist groups, white nationalist groups, and neo-Nazis. This thinking has been very influential in a number of extremist attacks, like the one in New Zealand in 2019, in El Paso in the US also in 2019, or in Halle in Germany, in 2020. This is a powerful narrative which has succeeded in connecting the dots between movements.

These ideas are also touched upon by populist and right-wing politicians in Europe. Social media allows for the easy transmission of these ideas and our monitoring shows that online extremist groups operate fairly close to far-right political actors – Alternative for Germany (AfD) is a prime example. We have seen this a lot globally as well, for example, when Trump retweeted extremist accounts or used the same coded language to repeat talking points about white genocide theory, there was a spike in very targeted hateful discussion online. So, what we see is that when these politicians allude to broader extremist tropes, this has a knock-on effect, emboldening extremists to repeat and believe in that ideology, and that does not exist in a vacuum.

When Trump retweeted extremist accounts or used the same coded language to repeat talking points about white genocide theory, there was a spike in targeted hateful discussion online.

You studied in 2018 how several Italian extreme-right groups were organising on social media and chat applications to influence the election outcome in favour of Lega Nord and the Brothers of Italy. Have you seen similar activities in other elections campaigns?

In the elections we have studied in the past, we see a pretty consistent pattern of extremist groups mobilising and being actively involved in political disinformation. Traditionally, when we talked about disinformation there was a very specific focus on Russian state activity. But in recent years, we have seen an expansion in politicised attempts to shape online discussion in malicious ways, with extremists forming hubs for driving disinformation, usually in favour of radical-right parties.

Following Covid-19 restrictions, we’ve seen the spread of conspiracy theories by communities online, primarily originating from the US, like QAnon, anti-vaccine groups, anti-lockdown movements, etc. The US was the prototype, but throughout the last year we saw a surge in conspiracy theories globally, and we will see more of this in Europe in the years ahead.

We are currently conducting research about efforts by far-right groups to influence the upcoming German federal elections. We recently launched a report about the “Election Monitoring” campaign by the far-right Ein Prozent initiative in the context of the Sachsen-Anhalt state elections. In this state election alone, an estimated 2.6 million Twitter users received posts with the hashtag #VotingFraud within 24 hours of the election. This was also due to Twitter’s recommendation algorithms, which exponentially increased the reach of the posts. Disinformation about elections also reaches a wide audience via Facebook, Telegram, or BitChute, as well as via the blogs and newsletters of right-wing influencers. These election fraud narratives suggest that distrust of political institutions, especially among AfD supporters, could be a potential weak point for the election.

Our research around the 2020 US presidential election showed that platforms such as Facebook and Twitter consistently failed to implement the guidelines for fact checking. This resulted in millions of Americans being exposed to dangerous disinformation. A long-running disinformation campaign about “electoral fraud” in the US context is directly linked to the riots and storming of the US Capitol in January 2021.

In Germany, there has not been such a long-running disinformation campaign. Still, the spread of allegations of fraud through social media is a considerable risk. Platforms like Facebook and Twitter have no elections guidelines or strategies in Germany designed to protect users from misleading claims. These issues must therefore be carefully monitored and analysed because if electoral fraud allegations reach a wide audience, it might jeopardise the integrity of democratic processes.

Our research around the 2020 US presidential election showed that platforms such as Facebook and Twitter consistently failed to implement the guidelines for fact checking.

You have personally advised national and local policy-makers on right-wing extremism, including the UK Parliament’s Home Affairs Select Committee. What are your main recommendations?

I think analysts and policy-makers alike need to find a new language and better terms of reference to talk about the extreme right, because currently different communities who might be opposed on certain issues are often lumped together. Then there is the shift we are seeing away from organisations towards more amorphous, largely online communities. Current counter-terrorism approaches in Europe often rely on having a list of proscribed organisations. Now, what do you do when an organisation is just one Telegram group? Can you really proscribe something which is online chatting? We really need to start thinking about how to go after the behaviours rather than only thinking in terms of specific movements.

Conspiracy theories in particular are providing new vectors which connect the traditional far right with individuals who do not necessarily share such a racist ideology. There is a risk of those people being radicalised and becoming involved in extreme-right circles. We need to be aware that these dynamics are transnational, in terms of individuals speaking to one another in the same spaces online, sharing the same ideological material, and broadly seeing themselves as part of the same global struggle. So there is some work to do on transnational coordination and collaboration in addressing this threat.

In addition, I also think we need to be more gender-aware. This perspective is often missing from prevention programmes to help limit the spread of extremism and radicalisation. Now, in Europe and in the UK, there are some deradicalisation initiatives that take this into account, but the need for a greater focus on gender dynamics often falls by the wayside, so there are a lot of opportunities to do more.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Do you see the emergence of new tactics and trends among far-right groups? Are policy-makers able to respond to these?

One trend related to the extreme right is the radicalisation of the military, which is really pronounced in France and Germany at the moment. I do not think that people have got their heads around how to deal with this threat yet. We are talking about the radicalisation of people who potentially have training in guns, logistics, or explosives, and we are also talking about groups that might believe in the need for a civil war or race war. This is a serious concern.

Another area that is relatively unknown concerns extremism among environmental groups. Summer 2021 showed that we are starting to experience extreme weather events much more regularly, and this is likely to get worse. Covid-19 restrictions empowered some legitimate groups but also some quite concerning mobilisations, including threats of violence to and the mass spread of conspiracy theories. As governments start to implement potentially unpopular policy to increase taxes on carbon or petrol, or around energy, there is a real risk of a similar response among groups protesting on environment-related issues. A crisis always presents an opportunity for extremists to present easy answers by putting the blame on others, and this could happen with climate change. This kind of eco-fascist ideology only exists at the fringes for now, but there is space for it to grow, because extremists thrive on chaos and crises – that is where they really expand their audience and outreach.

Eco-fascist ideology only exists at the fringes, but there is space for it to grow, because extremists thrive on chaos and crises.

Nowadays, there is intense debate about social media regulation and the responsibility that big tech companies have when it comes to algorithms that push conspiracy theories and extreme content. What are EU member states doing in this respect and what else need to be done?

We have reached the stage where regulation is necessary. Social media platforms have the opportunity to face up to their role in the promotion of online harms and they have not addressed that effectively. There are multiple ongoing discussions around regulation, such as the Digital Services Act in Europe, the Online Harms White Paper in the UK, German Network Enforcement Act (NetzDG). You have also similar discussions in Canada and in the US. So, broadly speaking there is a paradigm shift in some of these conversations.

In Germany, the focus of NetzDG is specifically on content and compelling social media platforms to take down content which oversteps the threshold of acceptability. But the problem with an entirely content-focused approach is that it does not really address the behaviours underpinning this. Social media platforms are reluctant to take initiatives that might be perceived as blocking free speech. We know that platforms such as Youtube and Facebook direct people towards ever more extreme content. This is because it is in their interest to keep people on the platform – that’s their business model. So what we really need, through research and government regulation, is an increased focus on transparency, in terms of how social media platforms and business models themselves tackle radicalisation, rather than on specific content.

In your contribution to the book Going Dark: The secret social lives of extremists, you highlight that one of the next big extremist threats could be deepfakes and spoofing technologies entering mainstream media use. How do we deal with tactics that manipulate opinions but are part of what some online platforms were designed for?

This is just one example of how these groups might use these technologies. Broadly, what we have found in our analysis is that there are some quite sophisticated networks and network activities designed to promote certain extremism talking points. There are interconnected networks of websites to promote these messages so as to avoid moderation efforts by social media platforms, and so they can micro-target users with slightly different interests.

We know that extremists are often early adopters of technology and keep themselves technology-savvy, so they can stay one step ahead. So we will continue to see different techniques adopted by these communities. Social media platforms also need to be more effective in their own internal efforts at detecting these networks’ activity and these more sophisticated technologies. Hence, when we talk with regulators we must ensure there is sufficient transparency from the platforms so we know they are addressing this threat properly.

How important is the role of education in the fight against extremism – both for young and older generations?

Education is a really important strategy to push back against radicalisation and extremism, as well as harms such as conspiracy theories, disinformation, and hate speech. Yet, there is more to do to bring this to classrooms and educate young people so they are better digital citizens but also so they have the tools they need to think critically. But this should not focus only on young people, but also older people. In fact, we need to locate and identify methods for reaching all generations, and giving them critical thinking and digital citizenship skills. One area of great potential is to work with businesses to educate their workforce, but also community groups.

Over the past few years, ISD has been working to appropriate the direct peer-to-peer messaging approach used by extremists and apply it to the online world as part of the world’s first deradicalisation project to identify online users at risk of radicalisation and use the latest technologies to help them escape the toxic narratives of extremist recruiters. This started with an initial small-scale pilot, in 2015, with over 150 Islamist and right-wing extremists. The results suggested that direct online outreach was a potentially viable tactic that was worthy of further exploration. So, education plays an interesting role for a new generation of intervention methods, but it is also quite limited. There is a greater awareness of these global threats, but there is also a need for broader investment in scoping and piloting a whole spectrum of different interventions.


The author wishes to thank Jakob Guhl, Research Manager at the Institute for Strategic Dialogue (ISD).

Investing in the Climate: The Austrian Greens in Coalition

Since January 2020, the Austrian Greens have, for the first time, been part of the national government as a coalition partner of the Conservatives. Although this partnership and the legacy of the previous government’s corruption scandals have raised difficult questions, the Greens have continued to pursue their vision for a clean environment and politics. We asked Sigrid Maurer, Green Member of the Parliament, what its coalition with the Conservatives means, how the party has managed to stay on course, and what lies ahead for the party.

Green European Journal: The pandemic and the economic recovery are currently making headlines, but what other issues are in the spotlight in Austria? How are you, as Greens in government, addressing them?

Sigrid Maurer: The health crisis, combined with the global economic crisis and the employment crisis, is clearly the defining issue here in Austria. But in our management of this crisis, we haven’t lost sight of the other major issue for which no vaccine exists: climate change. Therefore, the steps we’ve taken in the battle against the pandemic also tackle the climate crisis. We have made sure to exceed the climate targets set out in the EU recovery plan created investment premiums with environmental incentives, and put together a package that enables municipalities to make environmental investments. With our investment policy, we have not only fought the pandemic but strengthened the economy, averted an employment crisis, and ensured greater climate protection. We care deeply about all of these issues and are working to create links between them and tackle them holistically.

Can you always count on the cooperation of your coalition partner?

Obviously, we are in a coalition [with the conservative Austrian People’s Party (ÖVP)], not a single-party majority government. Our goals are stated very clearly in the government programme and include climate neutrality by 2040. Our coalition partner might grumble about this commitment, but it can’t get out of it.

We have already implemented a range of measures. For example, we have adopted the largest ever railway expansion package and mobilised several billion euros for climate protection. There’s a lot more in the pipeline, including the introduction of a country-wide public transport pass for only 1095 euros a year. This is a milestone; it encourages more people to use public transport and makes it affordable to do so.

In autumn, we will vote on an eco-social tax reform to be implemented in spring 2022. The first phase is already underway, for example with the greening of the standard fuel consumption tax (NoVA)1: the more environmentally friendly the car, the lower the tax. The point is to integrate an environmental component into the tax system. Climate-damaging behaviour becomes more expensive and climate-friendly behaviour is rewarded. This tax reform is the linchpin of the environmental turnaround. Even [Austrian Chancellor] Sebastian Kurz knows that eco-social tax reform is inevitable.

Austrian politics has been repeatedly hit by corruption and other scandals, some of which have involved members of previous governments. We want to change that: the Greens were elected on a joint platform of a clean environment and clean politics. This means we also want to make progress on party funding and the abolition of official secrecy. These are central issues on our agenda.

Austrian politics has been repeatedly hit by corruption and other scandals. We want to change that: the Greens were elected on a joint platform of a clean environment and clean politics.

But what about other areas? Let’s take the example of asylum and migration policy. Your coalition partner has a completely different perspective and wishes to keep Austria’s borders closed. Are these responsibilities just regarded as separate? In other words, the Greens take care of the climate, and the Conservatives can do whatever they like in their areas of responsibility?

Within the Federal Government and in Parliament, everything is always decided jointly, but we have agreed on significant room for manoeuvre within each department. This freedom is essential – for instance so our climate protection minister Leonore Gewessler can put in place the types of significant measures mentioned earlier. And also within the justice sector, where it is helping us protect the ongoing investigations into the Ibiza affair.2 But of course, it also means that the ÖVP has a lot of freedom of action within its departments. This is most obvious in the Council of the EU, where the appointed minister represents the Austrian position. There we see our coalition partners shifting uncomfortably in their seats when the Council criticises Orbán’s position or expressing positions on migration issues that have not been agreed upon within the coalition. This leads to a lot of internal discussion. We Greens, meanwhile, worked hard to block the climate-hostile EU Mercosur free trade deal, and often open European doors to far-reaching environmental decisions.

It is clear, however, that for any decision to pass through the national parliament, the consent of both coalition partners is required. This means our coalition partner cannot simply tighten up asylum legislation, but also that we are not able to introduce the Lieferkettengesetz – an act creating a due diligence framework for companies along their supply chain – by ourselves.

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Classic green themes are being enthusiastically adopted by other political parties. We only have to look at Bavaria, where conservative Minister-President Markus Söder is literally hugging trees on his posters. How is it in Austria: have green issues now also been taken up by other parties?

Other parties have been trying to slip on a green disguise for a long time – the Social Democrats in particular. But this is totally implausible. The Social Democrats have been in all sorts of government constellations for the last 30 years and have made absolutely no progress on climate change. Now they’re pretending to be greener than the Greens. In Austria we have a saying: “If you can go to the master blacksmith, why go to the apprentice?” If you need something doing, go to the experts. The Greens are the only party that is reliable on climate protection, and the voters know that.

Climate change has become such a major issue that political parties can no longer avoid it. They have all finally recognised that something needs to be done. The only question is, are they up to the magnitude of the task? The New Austria and Liberal Forum (NEOS), for example, are only willing to discuss climate protection measures that are good for the economy. But as soon as it comes to structural measures that make climate-damaging behaviour more expensive and climate-friendly behaviour cheaper, they’re nowhere to be found.

In Austria we have a saying: “If you can go to the master blacksmith, why go to the apprentice?”. The Greens are the only party that is reliable on climate protection, and voters know it.

Moving from domestic to European policy: are you on the same page as your coalition partners when it comes to European policy?

The preamble to our government programme contains a clear commitment to Europe. This is particularly important because the black-blue coalition before us [made up of the ÖVP and the Freedom Party of Austria (FPÖ)] went in the wrong direction as far as Europe is concerned. We’re changing that. For example, we are campaigning for a right of initiative for the European Parliament; this is a concrete part of our government agreement. However, specific European policy issues are dealt with by the relevant ministers, with no obligatory coordination between the government parties. And of course, there are also European policy issues on which the ÖVP position differs from ours.

I’d like to look into this point a bit more closely. Sebastian Kurz has been sharply critical of the European recovery plan and European vaccine policy, and has a special relationship with authoritarian statesmen like Viktor Orbán. How do you deal with this?

That is clearly not Green policy. And we have clearly distanced ourselves from this. Karoline Edtstadler, EU minister and ÖVP member, has also taken a clear position on the rule of law proceedings against Hungary.

How do these political differences play out in public debate about the role of Europe?

Sometimes it seems as if 1995, Austria’s EU accession year, were an invisible border. The young, who were politically socialised after that, only know life inside the EU and take it as self-evident. Within the older generation, however, there is a group that still sees the EU as a foreign body, and for whom “Brussels” is a synonym for foreign domination. There is a lot of anti-European populism, especially on the right-wing fringe. The ÖVP is traditionally a pro-European party, but it keeps trying to seal off this flank so as not to lose voters to the FPÖ. This leaves us in the role of pro-European governing party. It is also up to us to criticise the constitutional developments in Hungary and Poland. And we are fulfilling this role proactively and with conviction.

Which level of politics currently is the priority for the Greens in Austria – local, regional, national, or European?

The huge dimension of the crisis to be overcome means that we can’t just focus on one level and put the others on the back burner. The art is to bring all levels together, and we are using all the means at our disposal to do this, and to do it well. Our main focus is naturally where we have the most scope for action: the federal government at the national level. But our climate goals must be pursued at all levels. It would be wrong to believe that meaningful policy can only be made at one level.

The climate crisis and the environmental transformation of Austria and Europe are the most important issues of our time.

We are witnessing systemic competition between the USA and the People’s Republic of China. Where do you see Europe’s place in this constellation?

The USA was a democratic pioneer for a long time, but a lot has gone wrong there, especially socially. The human exploitation that we see in both the USA and China does not exist in Europe. The European Union also needs to play a pioneering role on climate protection. So thanks to Europe’s plurality and its ability to bring together even the most diverse countries, it has an intermediary role to play in every direction.

The Austrian Greens lost their parliamentary seats and then got their best election result in 2019. Now they are part of the national government for the first time. How does the party see its development, politically and strategically, in the coming years?

The climate crisis and the environmental transformation of Austria and Europe are the most important issues of our time and will be the most important spheres of political action for the coming decades. We are running a race against time and cannot afford to rest. The climate crisis is becoming a central issue for most citizens. To tackle it, the Greens need to evolve into a larger, broader-based party, while continuing to listen very carefully and to take people’s concerns and fears very seriously. It must be self-evident that the environmental transformation must also be a socially just transformation. This is true not only for Austria, but everywhere, making it a profoundly European project. And we will stay true to our main priorities – “clean environment, clean politics” – central principles not only for Austria but also for all of Europe.


1 The Normverbrauchsabgabe (NoVA) is a one-off tax payable when purchasing or registering passenger cars, motorcycles and quad bikes, as well as light commercial vehicles, in Austria.

2 The leader and deputy leader of the far-right Freedom Party (FPÖ) were filmed at a luxury resort in Ibiza in July 2017 offering access to lucrative public contracts in return for media support. The release of the video in May 2019 led to the collapse of the ÖVP-FPÖ governing coalition.

French Greens at the Crossroads

With the 2022 French presidential elections drawing closer, the process is underway to select the candidate who will be the Green voice in the race. Quentin Ariès explains why the ecologist primary, with its personalities, alliances, and lines of division, provides significant insight into the strategic questions facing political ecology in France today.

The last two weeks of August are when French political life starts to move up a gear. And every year, the Greens are the first to get the ball rolling with summer schools and other party gatherings.

Assembled for the annual “Green Summer Days” in Poitiers – a city of 88,000 inhabitants which elected France’s youngest Green mayor, Léonore Moncond’huy, during the 2020 Green surge at the municipal level – the 3000 participants together took stock of the state of Green politics. In parallel, the political focus in metropolitan France started turning almost exclusively towards the presidential election, scheduled for April 2022.

Such elections are not in the political DNA of the Greens. Hyper-personalisation and the concentration of political power around a single candidate do not sit well with their electorate. The party has only once surpassed 5 per cent of first round votes, the fateful threshold for the reimbursement of campaign expenses. Worse still, in 2017 the candidate chosen by Europe Écologie – Les Verts (EELV), Yannick Jadot, withdrew in favour of the socialist candidate Benoît Hamon, who ended up a bitter failure – the former minister received only 6.4 per cent of the vote.

However, electoral results for the Greens over the last two years have taken a decidedly brighter turn. In the view of EELV national secretary Julien Bayou, the tide has truly turned. “Let’s be clear: we’re not just fighting any old campaign here, keeping up appearances, or practicing for the future. We’re playing to win,” Bayou declared during his opening speech on 19 August.

Electoral results for the Greens over the last two years have taken a decidedly brighter turn.

To find their winning candidate, the Greens have formed an “ecologist pole” together with other forces in their political orbit that will hold a primary. Alongside EELV are smaller movements such as green-left Génération·s and more centrist Génération Écologie.

French residents over 16 years old who agree with the charter of values – committing to the shared principles set out by the ecologist pole ahead of the vote in 2022 – had until 12 September to register online (for a 2-euro fee) to decide between five candidates. The first round, which will be held exclusively online, takes place between 16 and 19 September. A second round, between 25 and 28 September, will decide between the two leading candidates.

As was confirmed by the three debates held before the first round, the five candidates share the same diagnosis of the French situation, and similar orientations: responding to the environmental crisis, safeguarding biodiversity, emphasising social and public services, reshaping economic policy, feminism, and protecting minorities.  
 
What differentiates the candidates is how they order these priorities, how they embody green politics, and more generally their relationship to power. 

Our latest edition: Democracy Ever After? Perspectives on Power and Representation
is out now.

It is available to read online & order straight to your door.

Drawing disappointed Macron voters

A Member of the European Parliament since 2009, abortive candidate in 2017, and head of the list in the 2019 European elections, Yannick Jadot is a front-runner in the primary. He aims to attract left-wing voters who found themselves disappointed – deceived even – by Emmanuel Macron and his record on issues such as the environment and migration.

For Jadot, ten key tasks form “a civilisational project reconciling us with the future, with nature, with one another, and with ourselves.” These include a “green reconstruction plan”, reforming social security to take into account the environment and the victims of pesticides, floods or heat waves, and a Franco-German citizens’ convention for joint action on the ecological transition.

However, Jadot’s Poitiers speech and electoral programme also referred to subjects not traditionally emphasised by the Greens. These include “keeping the republican promise” to “renovate and reinforce public services,” allowing civil society activists to join the public service, and the construction of more social housing in response to the affordable housing crisis in the Paris suburbs and larger French cities.

“The humanist arc”

The other favourite in this primary, mayor of Grenoble Eric Piolle, is taking a different approach. Mayor since 2014, Piolle wants to rally followers under his slogan “Ecology, Hope” and what he calls “the humanist arc”.

According to the former engineer, the humanist arc is what should draw other political movements to a shared ecological project. Such an alliance already exists in the majority of cities governed by the Greens since 2020. In Grenoble, Eric Piolle’s majority certainly includes the groups which make up the ecologist pole, but also radical-left La France Insoumise, the Communist Party, and activists from civil society.

Piolle is positioned further to the left than Jadot. In particular, he advocates a “climate wealth tax.” This new twist on the French wealth tax slashed by Emmanuel Macron in 2017 aims to tax the highest incomes and therefore the most polluting lifestyles. The contours of this climate tax, however, have yet to be specified.

Another notable initiative is his intention to organise, in the weeks after his election, a referendum comprising five questions on issues that include accepting the proposals of the citizens’ climate convention, strengthening the political independence of the judiciary, and revising articles 13 and 16 of the Constitution (which deal with the power of the president’s appointments to key positions in French administration and the head of state’s “exceptional powers”). Other goals include introducing proportional representation for legislative elections and introducing a citizen’s initiative referendum, a recurring demand since the 2018 Yellow Vests movement.

Ecofeminism: a last hope

With the duel between Piolle and Jadot bringing some drama to the campaign, Sandrine Rousseau, academic and economist, is playing the troublemaker. Having left the party in 2016 after filing a sexual harassment complaint against former member Denis Baupin, she has since returned as the voice of ecofeminism in the primary.

With her slogan “Yes the times are changing”, Rousseau is campaigning against the “unpunished predation” of nature and minorities. “We take, we use, we cast away the bodies of women. We take, we use, we cast away the bodies of the most precarious in society. We take, we use, we cast away the bodies of racialised people. We want no more of this system”, she declared in Poitiers.

“We are undergoing a human and climatic catastrophe,” the economist continued. Rousseau aims to increase the price per ton of carbon dioxide to 200 euros by 2027. In early September, a ton of CO2 was worth about 54 euros on the European carbon market.

The Popular Primary is an initiative launched by citizens and activists aiming to organise a vote to unite all branches of the French left. 

Embracingdegrowth

In addition to the three EELV members, the remaining two primary candidates are members of other parties in the same political galaxy. Jean-Marc Governatori is a former company director, local politician in Nice, and member of the centre-green party Cap Écologie.

Finally, there is Delphine Batho, president of Génération Écologie and former environment minister for François Hollande (2012-2013). While the other candidates talk of structural economic reforms, Batho is refusing to pull any punches: insisting we have to talk about degrowth.

“People engage in degrowth every day without even realising it” she often repeats. A self-described former marketing manager who became a “rebellious high school student”, Batho is the “candidate of a determined break” towards an “integral ecology” (a concept emphasising the interconnected nature of social and ecological challenges, most notably developed by Pope Francis in his encyclical Laudato Si). Despite such declarations, Batho has yet to present any concrete proposals, and does not expect to announce a programme before January.

In the latest IPSOS survey, 82 per cent of respondents call on the government to adopt “rapid measures to address the environmental crisis.”

Representing the Left

The Greens will have their candidate by the end of September and will then swiftly launch talks to finalise their electoral programme. Behind the scenes, negotiations with other parties could begin in October.

In March 2020, just before the pandemic, EELV and its allies (including Génération·s, Génération Écologie, the Independent Ecological Alliance and the Movement of Progressives) published their first directing guidelines. An online platform was established, where citizens can contribute by proposing ideas and vote on the order of priorities.

However, the primary will only be considered a success if the chosen candidate manages to rally the other left-leaning political forces behind their platform.

This is by no means a given. Leader of La France Insoumise and presidential candidate in both 2012 and 2017 Jean-Luc Mélenchon is running again. The French Communist Party has chosen the northern parliamentarian Fabien Roussel. Anne Hidalgo, mayor of Paris since 2014, as well as former Socialist Economic Minister Arnaud Montebourg, are also in the running. Lawyer Hélène Thouy is hoping to represent the Animalist party. Then there’s the Popular Primary, an initiative launched by citizens and activists aiming to organise a vote to unite all branches of the French left.

With the primary underway and the election drawing nearer, gathering all these personalities under the green banner seems an impossible task. It will therefore be down to the polls and civil society to decide between them. To take a position of strength, the primary must first attract strong support from the electorate, which seems to have been accomplished. A total of 122,670 people registered. This surpasses the stated target (never made public) of 90,000 voters.

Given all the marches for the climate and environmentalist movements, the primary should really be mobilising at least 600,000 [Green] people, maybe up to as much as one million.

This is in fact a record. In 2011, the Greens had 25,000 voters, and just 12,000 in 2016. However, this is still a long way from the Green’s electoral potential. For Delphine Batho, given all the marches for the climate and environmentalist movements, the primary should really be mobilising at least 600,000 people, maybe up to as much as one million. In comparison, the 2011 Socialist primary attracted 2.8 million voters, while in 2017 it drew 2 million.

This is even more striking when we consider the latest IPSOS survey on “French fractures”, where 88 per cent of respondents say they are aware of climate change and 82 per cent call on the government to adopt “rapid and energetic measures to address the environmental crisis”, even if this means “asking the French to make profound changes to their lifestyles.” A majority of French people (62 per cent), according to the same survey, are prepared for these measures to require “financial sacrifices” from French companies and citizens.

The fight against climate change and the values promoted by the Greens are now deeply rooted in France. For Greens, the task ahead is to convince those who hold these values to vote accordingly, in time for the first round of the presidential election on 10 April 2022. This requires a marathon effort, yet the campaign ahead is looking increasingly like a sprint for the finish.

Cookies on our website allow us to deliver better content by enhancing our understanding of what pages are visited. Data from cookies is stored anonymously and only shared with analytics partners in an anonymised form.

Find out more about our use of cookies in our privacy policy.